معنايش اين است كه اگر ما آيت روز را روشن قرار داديم براى اين است كه شما بتوانيد در آن موقع رزق پروردگار خود را طلب كنيد ، چون « رزق » فضل و عطاى خداى تعالى است . بعضى « 1 » ديگر گفته‌اند كه : تقدير جمله مورد بحث چنين است : « لتسكنوا بالليل و لتبتغوا فضلا من ربكم بالنهار - تا در شب آرام گيريد و در روز به جستجوى فضل خدا برخيزيد » منتهى جمله اولى حذف شد ، چون مساله سكونت در شب را در چند جاى ديگر خاطرنشان كرده بود ، و ليكن اين حرف صحيح نيست ، زيرا چنين تقديرى با سياق كلام منافات دارد ، چون سياق اينست كه مىخواهد آثار يكى از دو آيت را در عين اينكه هر دو آيتند باقى گذارده و آثار آيت ديگرى را محو نمايد . و اينكه فرمود : * ( « وَلِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَالْحِسابَ » ) * يعنى تا اينكه با محو شب و روشنگرى روز ، سالها را بدانيد ، يكى از روزهاى آن را واحد قرار داده و بقيه ايام را بر آن گره بزنيد ، و بدينوسيله حساب وقتها و موعدها را بدانيد . و كلمه : « و الحساب » هم متفرع بر مبصر بودن نهار است ، نظير همان متفرع بودن طلب رزق بر آن ، و جهتش اينست كه ما به هيچ عدم و فقدانى برنمىخوريم مگر از ناحيه وجودى كه مقابل آنست ، ولى به عكس نيست ، يعنى از ناحيه عدمها به وجود متوجه نمىشويم ، و ظلمت امرى است عدمى به معناى نبود نور ، و اگر نور نبود نه به نورى منتقل مىشديم و نه به ظلمتى ، و ما هر چند كه هم با شب حسابها را نگه مىداريم و هم با روز و آن دو را ظاهرا از هم جدا مىشماريم ، ليكن احساس ، اول به امر وجودى ( يعنى روز ) متعلق مىشود ، و سپس به نوعى قياس متوجه امر عدمى ( يعنى شب ) مىشويم ، و هر امر وجودى و عدمى كه با آن مقايسه شود وضع بدين منوال است . فخر رازى در تفسير خود مىگويد بهتر اين است كه بگوييم : مراد از « محو آيت شب » بنا بر اينكه مقصود از آن ماه باشد ، اختلاف شكلى است كه در گردش از محاق به محاق به خود گرفته و نورش با سپرى شدن شبها كم و زياد مىشود ، زيرا همين اختلاف نور آثار عظيم و بسيارى در درياها و بيابانها و مزاجهاى مردم دارد ، و لازمه اين همانطور كه خودش اشاره كرده اين است كه جمله : * ( « لِتَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ » ) * و جمله : * ( « لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَالْحِسابَ » ) * متفرع بر محو آيت شب و مبصر كردن آيت نهار ( هر دو ) باشد ، و معنايش چنين باشد : دو آيت شب و روز را چنين كرديم تا شما با نور خورشيد و اختلاف نور ماه رزق خود را به دست آوريد

--> ( 1 ) مجمع البيان ، ج 2 ، ص 402 .