خدايى مىخوانند هيچ حكم ( و اثرى ) نخواهند داشت نه به حق و نه بباطل » . « فَقَضاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ فِي يَوْمَيْنِ - پس آنها را در دو روز هفت آسمان كرد » كه قضاء در آن به معناى ابداء و فراغت از ايجاد است و اين آيه در حقيقت در معنى همان آيه : « بَدِيعُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ » است . و اما « قضاء » در قول بشرى اين است كه مىگويند : داوود چنين قضاء كرد ، پس حكمى كه حاكم مىكند از مقوله كلام است و در قضاء فعلى بشرى ، آيه شريفه مىفرمايد : « فَإِذا قَضَيْتُمْ مَناسِكَكُمْ - پس چون مناسك خود را بپايان رسانديد » و همچنين مىفرمايد : « ثُمَّ لْيَقْضُوا تَفَثَهُمْ وَلْيُوفُوا نُذُورَهُمْ - پس آلودگيهاى خود را زائل نموده به نذرهاى خود وفا كنند » « 1 » . و كلمه « علو » به معناى ارتفاع و در آيه مورد بحث كنايه است از طغيان به ظلم و تعدى ، زيرا « علو » عطف بر فساد شده ، آن هم عطف تفسيرى ، در جاى ديگر قرآن نيز به اين معنا آمده است آنجا كه فرموده : « إِنَّ فِرْعَوْنَ عَلا فِي الأَرْضِ وَجَعَلَ أَهْلَها شِيَعاً - فرعون در زمين علو كرد و اهل زمين را فرقه فرقه نمود » . و معناى آيه اين است كه ما بنى اسرائيل را در كتاب كه همان تورات باشد خبر داده و اعلام نموديم ، خبرى قاطع ، كه سوگند مىخورم و قطعى مىگويم كه شما نژاد و گروه بنى اسرائيل به زودى در زمين فساد خواهيد كرد - كه مراد از « زمين » سرزمين فلسطين و اطراف آنست - و اين فساد را در دو نوبت پشت سر هم انجام خواهيد داد . و در زمين طغيان و علو بزرگى خواهيد نمود . * ( « فَإِذا جاءَ وَعْدُ أُولاهُما بَعَثْنا عَلَيْكُمْ عِباداً لَنا . . . » ) * . راغب در مفردات در معناى كلمه « باس » مىگويد : « بؤس » و « باس » و « باساء » به معناى شدت و مكروه است ، با اين تفاوت كه بؤس بيشتر در فقر و جنگ و باس و باساء بيشتر در عذاب استعمال مىشود مانند آيه شريفه : « وَاللَّه أَشَدُّ بَأْساً وَأَشَدُّ تَنْكِيلًا » « 2 » . و در مجمع البيان مىگويد : ماده « جوس » به معناى سر زدن به اينجا و آنجا است ، مثلا گفته مىشود : فلانى را در فلان قبيله رها كردم تا يجوسهم و يدوسهم يعنى بگردد و يك يك را پيدا نموده لگد مال كند ، ابو عبيده هم در معناى اين كلمه گفته است : هر جا را كه

--> ( 1 ) مفردات راغب ، ماده « قضى » . ( 2 ) مفردات راغب ، ماده « بؤس » .