السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

314

تفسير الميزان ( فارسي )

بحث روايتى در الدر المنثور است كه سعيد بن منصور و ابن منذر و ابن ابى حاتم از على روايت كرده‌اند كه وى آيه : * ( « لَقَدْ عَلِمْتَ » ) * را « علمت » مىخواند ، و چنين توجيه مىفرمود : كه به خدا سوگند فرعون دشمن خدا ، ندانست كه نازل كننده ، پروردگار آسمانها و زمين بود ، بلكه خود موسى بود كه اين حقيقت را مىدانست « 1 » . مؤلف : اين قرائتى است كه به آن جناب نسبت داده شده . و در كافى از على بن محمد به سندش روايت كرده كه گفت : شخصى از امام صادق ( ع ) پرسيد : كسى كه در پيشانى ناراحتى و جراحتى دارد و نمىتواند با آن سجده كند چه بايد بكند . . . ؟ حضرت فرمود : چانه خود را به زمين نهد ، زيرا خداى تعالى فرموده : * ( « يَخِرُّونَ لِلأَذْقانِ سُجَّداً » ) * « 2 » . مؤلف : در اين معنا روايات ديگرى نيز هست . و در الدر المنثور آمده كه ابن جرير و ابن مردويه از ابن عباس روايت كرده‌اند كه گفت : روزى رسول خدا ( ص ) در مكه نماز مىگزارد در نمازش دعا كرد و گفت : « يا اللَّه يا رحمن » مشركين گفتند : به اين بى دين نگاه كنيد كه ما را از پرستش دو خدا نهى مىكند ، در حالى كه خودش دو معبود را مىخواند ، در اينجا بود كه آيه : * ( « قُلِ ادْعُوا اللَّه أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ . . . » ) * نازل گرديد « 3 » . مؤلف : در سبب نزول اين آيه ، روايات ديگرى ، مخالف اين روايت رسيده ، كه علتهايى غير علت مذكور را بيان نموده ، اما از همه آنها بهتر ، همين روايت است و با مفاد آيه انطباق بيشترى دارد . و در توحيد به طور مسند و در احتجاج به طور مرسل ( بدون ذكر سند ) از هشام بن حكم روايت شده كه گفت : من از امام صادق ( ع ) در باره اسماء خدا - عز و جل - و از اشتقاق آنها پرسيده ( گفتم : كلمه : « اللَّه » از چه مشتق شده ؟ ) فرمود : اى هشام « اللَّه » مشتق

--> ( 1 ) الدر المنثور ، ج 4 ، ص 205 . ( 2 ) فروع كافى ، ج 3 ، ص 334 ط تهران . ( 3 ) الدر المنثور ، ج 4 ، ص 206 ، ط بيروت .