نمىآورند ، و فرستادنش بىفايده بود ، هم چنان كه امتهاى قبل هم با آمدن آياتى كه خودشان خواسته بودند ايمان نياوردند ، و البته اين مطلب در مورد آيات مربوط به اثبات توحيد است ، و اما معجزاتى كه نبوت را اثبات مىكند ، و يا بودنش لطفى از ناحيه خداوند به شمار مىرود لا محاله فرستاده مىشود ، چون اگر نفرستد ، نبوت پيغمبر اثبات نمىشود . 2 - ما آيات را از اين رو نفرستاديم كه پدران و اسلاف شما نظير آنها را درخواست كرده و پيشنهاد دادند و وقتى اجابت كرديم و فرستاديم باز ايمان نياوردند ، شما هم كه پيرو و مقلد گذشتگان خود هستيد ايمان نمىآوريد ، پس چه فايده از فرستادن آن . و معناى دوم از ابى مسلم نقل شده ، و ليكن فرقى ميان آن دو و وجه قبلى به نظر نمىرسد ، و مشكل است آن را طورى معنا كرد كه با هيچيك از آن دو تطبيق نكند . * ( « وَآتَيْنا ثَمُودَ النَّاقَةَ مُبْصِرَةً فَظَلَمُوا بِها » ) * - قوم ثمود مردمى بودند كه نام پيغمبرشان صالح است ، از او ناقه اى خواستند ، خداوند هم شتر ماده اى به عنوان يك معجزه بسيار روشن بر ايشان از كوه بيرون كرد . كلمه « مبصرة » همانطور كه در آيه « وَجَعَلْنا آيَةَ النَّهارِ مُبْصِرَةً » آمده به معناى بين و روشن است ، و در آيه مورد بحث صفت ناقه و يا صفت محذوف است كه همان آيت باشد ، يعنى ما براى قوم ثمود ناقه را در حالى كه ظاهر و روشن بود ، و يا در حالى كه آيتى روشن بود فرستاديم ، ايشان به سبب آن به خود ستم كردند ، و يا با تكذيب كردن آن ، به خود ستم كردند . * ( « وَما نُرْسِلُ بِالآياتِ إِلَّا تَخْوِيفاً » ) * - يعنى حكمت در فرستادن آيات ترساندن و انذار مردم بود ، حال اگر آن آيت از آياتى باشد كه در دنبال خود عذاب استيصال را دارد تخويف در آن تخويف به هلاكت در دنيا و عذاب آتش در آخرت است ، و اگر از آن آيات نباشد تخويف از آنها تخويف و انذار به عقوبت آخرت است . و بعيد نيست مراد از « تخويف » ايجاد خوف و وحشت باشد به اينكه عذاب كمتر از استيصال را به ايشان نشان دهد ، و بنا بر اين تخويف در اين آيه معناى تخوف در آيه « أَوْ يَأْخُذَهُمْ عَلى تَخَوُّفٍ فَإِنَّ رَبَّكُمْ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ » « 1 » را خواهد داشت ، و برگشت معناى آيه به اين مىشود كه ما آيات اقتراحى ايشان را نمىفرستيم ، چون نمىخواهيم با عذاب استيصال از بينشان ببريم ، و اگر آياتى را مىفرستيم به منظور اين است كه با ايجاد ترس در دلهايشان

--> ( 1 ) يا آنكه آنها را به حال ترس و اضطراب بگيرد كه پروردگار تو بسيار به خلق مشفق و مهربان است . سوره نحل ، آيه 47 .