چه مشركين به تلاوت رسول خدا ( ص ) گوش مىدادند همين كه مىخواند « بِسْمِ اللَّه الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » پشت مىكردند ، و مىرفتند ، و چون از اين آيه فارغ مىشد باز بر مىگشتند « 1 » . مؤلف : اين معنا را از منصور بن حازم از امام صادق ( ع ) نيز روايت كرده « 2 » ، همچنين قمى آن را بدون ذكر اسم مبارك امام در تفسير خود آورده « 3 » . و در الدر المنثور است كه بخارى در تاريخ خود از ابى جعفر محمد بن على ( ع ) روايت كرده كه گفت : چرا بِسْمِ اللَّه الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ را از قرآن حاشا كرديد و آن را جزو قرآن نمىدانيد ؟ با اينكه رسول خدا ( ص ) وقتى وارد منزلش مىشد و قريش نزدش جمع مىشدند ، حضرت مىخواند : بِسْمِ اللَّه الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ، و در خواندن آن صدايش را بلند مىكرد ، قريش فرار مىكردند ، خداوند اين آيه را فرستاد * ( « وَإِذا ذَكَرْتَ رَبَّكَ فِي الْقُرْآنِ وَحْدَه وَلَّوْا عَلى أَدْبارِهِمْ نُفُوراً » ) * و طبق اين آيه بِسْمِ اللَّه الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ، جزو قرآن است « 4 » . و نيز در همان كتاب است كه ابن اسحاق ، و بيهقى در كتاب دلائل از زهرى روايت كرده‌اند كه گفت : شنيدم از كسى كه مىگفت : ابو جهل و ابو سفيان و اخنس بن شريق به نماز رفتند كه ببينند رسول خدا ( ص ) كه در آن موقع در خانه اش در حال نماز است چه مىگويد ، هر كدام گوشه اى نشستند به طورى كه هيچيك از جاى ديگرى خبر نداشت ، نشستند و گوش فرا مىدادند به نماز خواندن آن جناب تا آنكه فجر طلوع كرده متفرق شدند ، در راه به هم برخوردند يكديگر را ملامت كردند ، و گفتند اين چه كارى است مىكنيد ، اگر يكى از عوام با خبر شود خيال مىكند كه ما هم مسلمان شده‌ايم . آن گاه متفرق شدند تا شب بعد باز هر يك به جاى ديشب خود برگشتند به نماز خواندن آن جناب گوش مىدادند تا طلوع فجر شد ، برخاستند و متفرق شدند ، و در راه به يكديگر برخورده و همان حرف ديشب را به هم زدند ، و متفرق شده شب سوم باز هر يك جاى خود را گرفته گوش به آن جناب فرا دادند تا طلوع فجر شد ، باز در مراجعت به يكديگر برخوردند اين دفعه با هم عهد بستند كه ديگر چنين كارى نكنند . صبح اخنس نزد ابو سفيان آمده پرسيد بگو ببينم از اين جريان چه فهميدى ؟ ( آيا او را

--> ( 1 و 2 ) تفسير عياشى ، ج 2 ، ص 295 ح 86 و 87 . ( 3 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 20 . ( 4 ) الدر المنثور ، ج 4 ، ص 187 .