السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

165

تفسير الميزان ( فارسي )

داشتن كتاب زبور است ، بيان مىكند ، و در زبور احسن كلمات را در حمد و تسبيح خدا به كار برد . در آيه شريفه مؤمنين را تحريك مىكند كه ايشان هم در گفتار نيكو ، رغبت نموده و در گفت و شنود با مردم به ادب جميل و زيبا مؤدب گردند ، البته مفسرين در تفسير آيه ، اقوال ديگرى نيز دارند كه ما از ايرادش خوددارى نموديم ، طالبين مىتوانند به تفسيرهاى مبسوط و طولانى مراجعه نمايند . بحث روايتى در تفسير قمى در ذيل آيه * ( « لَوْ كانَ مَعَه آلِهَةٌ كَما يَقُولُونَ إِذاً لَابْتَغَوْا إِلى ذِي الْعَرْشِ سَبِيلًا » ) * مىگويد : امام ( ع ) فرمود : اگر اين بتها إله و معبود بودند آن طور كه شما پنداشته‌ايد يقينا به عرش مىرفتند « 1 » . مؤلف : يعنى مسلط بر عرش مىشدند ، و زمام امور عالم را به دست مىگرفتند ، آرى معناى عرش اين است ، نه ملك كه جهاتش محدود است . و در الدر المنثور است كه احمد و ابن مردويه از ابن عمر روايت كرده‌اند كه گفت : رسول خدا ( ص ) فرمود : وقتى مرگ نوح فرا رسيد به دو فرزند خود گفت : من شما را امر مىكنم به تسبيح و حمد خدا ، چون اين دو كلمه نماز هر چيز است ، و با همين دو كلمه است كه هر چيزى روزى مىخورد « 2 » . مؤلف : قبلا در معناى تسبيح موجودات اين ارتباطى كه روايت ميان تسبيح و حمد و روزى خوردن موجودات بيان مىكند گذشت و گفتيم كه رزق هر موجودى با ترازوى احتياج و سؤال او اندازه گيرى مىشود ، و گفتيم كه هر موجودى خداى را با اظهار حاجت و نقص خود تسبيح نموده و او را از داشتن حاجتى مثل حاجت خود و نقصى چون نقص خود منزه مىدارد . و در تفسير عياشى از ابى الصباح از امام صادق ( ع ) روايت شده كه گفت خدمت آن جناب عرض كردم معناى جمله * ( « وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه » ) * چيست ؟ فرمود : هر چيزى خداى را با تسبيح خود حمد مىكند ، آرى همين كه مىبينيم ديوارها ترك مىخورد و

--> ( 1 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 120 . ( 2 ) الدر المنثور ، ج 4 ، ص 183 .