قفوا » و به معناى متابعت است ، قافيه شعر را هم از اين جهت قافيه مىگويند كه آخر هر مصراع با آخر مصراعهاى قبل از خودش متابعت مىكند . و بنا به قرائت غير معروف كه « لا تقف » ( با ضمه قاف و سكون فاء ) قرائت كرده‌اند از ماده « قاف » گرفته‌اند كه به همان معناى متابعت است ، و لذا از بعضى اهل لغت نقل شده كه گفته‌اند : ماده دومى از ماده اولى قلب شده ، مانند لغت « جبذ » كه از ماده « جذب » قلب شده و هر دو به يك معنا است ، و لذا علم قيافه شناسى را از اين نظر قيافه گفته‌اند كه دنبال جاى پا را گرفته و به مقصود راهنمايى مىشود . اين آيه از پيروى و متابعت هر چيزى كه بدان علم و يقين نداريم نهى مىكند ، و چون مطلق و بدون قيد و شرط است پيروى اعتقاد غير علمى و همچنين عمل غير علمى را شامل گشته و معنايش چنين مىشود : به چيزى كه علم به صحت آن ندارى معتقد مشو ، و چيزى را كه نمىدانى مگو ، و كارى را كه علم بدان ندارى مكن ، زيرا همه اينها پيروى از غير علم است ، پيروى نكردن از چيزى كه بدان علم نداريم و همچنين پيروى از علم در حقيقت حكمى است كه فطرت خود بشر آن را امضاء مىكند . آرى انسان فطرتا در مسير زندگيش - در اعتقاد و عملش - جز رسيدن به واقع و متن خارج ، هدفى ندارد ، او مىخواهد اعتقاد و علمى داشته باشد كه بتواند قاطعانه بگويد واقع و حقيقت همين است و بس ، و اين تنها با پيروى از علم محقق مىشود ، گمان و شك و و همچنين خاصيتى ندارد ، به مظنون و مشكوك و موهوم نمىتوان گفت كه عين واقع است . انسانى كه سلامت فطرت را از دست نداده و در اعتقاد خود پيرو آن چيزى است كه آن را حق و واقع در خارج مىيابد ، و در عملش هم آن عملى را مىكند كه خود را در تشخيص آن محق و مصيب مىبيند ، چيزى كه هست در آنچه كه خودش قادر بر تحصيل علم هست علم خود را پيروى مىكند ، و در آنچه كه خود قادر نيست مانند پاره اى از فروع اعتقادى نسبت به بعضى از مردم و غالب مسائل عملى نسبت به غالب مردم از اهل خبره آن مسائل تقليد مىكند ، آرى همان فطرت سالم او را به تقليد از علم عالم و متخصص آن فن ، وا مىدارد و علم آن عالم را علم خود مىداند ، و پيروى از او را در حقيقت پيروى از علم خود مىشمارد ، شاهد اين مدعا همان اعمال فطرى و ارتكازى مردم است ، مىبينيم كه شخصى كه راهى را بلد نيست به قول راهنما اعتماد نموده و به راه مىافتد ، مريضى كه درد و درمان خود را نمىشناسد كوركورانه به دستور طبيب عمل مىكند ، و ارباب حاجت به اهل فن صنعت مورد احتياج خود ، اعتماد نموده و به ايشان مراجعه مىكنند ، البته اين در صورتى است كه به علم و