و معناى آيه اين است كه : اى رسول ما ! به ياد بياور - و با يادآوريت ، ايستادگى و ايمانت را به عزيز و حميد بودن خدا زيادتر كن - آن زمانى را كه موسى به قوم خود ( بنى اسرائيل ) گفت : اى بنى اسرائيل ! نعمتهاى خدا را به ياد آوريد ، آن روز كه از آل - فرعون و مخصوصا از قبطيان نجاتتان داد ، قبطيانى كه دائما شما را شكنجه مىدادند و عذاب مىچشاندند ، و اغلب ، پسرانتان را مىكشتند و دخترانتان را براى كلفتى و رختشويى خود ، زنده نگه مىداشتند ، كه در اين وقايع ، بلا و محنت ( امتحان ) بزرگى از ناحيه پروردگارتان بود . * ( « وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِنْ شَكَرْتُمْ لأَزِيدَنَّكُمْ وَلَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِي لَشَدِيدٌ » ) * . در مجمع البيان گفته است : « تاذن » به معناى اعلام است : و « آذن » و « تاذن » معنايشان يكى است ، نظير « اوعد » و « توعد » « 1 » . جمله * ( « وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ . . . » ) * ، عطف است بر جمله * ( « إِذْ قالَ مُوسى لِقَوْمِه » ) * و نسبتى كه آيه بعدى * ( « قالَ مُوسى . . . » ) * ، با اين آيه دارد همان نسبتى است كه آيه « وَلَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسى . . . » ، با آيه « كِتابٌ أَنْزَلْناه إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ » دارد ، ( دقت بفرماييد ) و تناسبى كه گفتيم ، با سياق كلام سازگارتر از نسبتى است كه ديگر مفسران گفته‌اند . بعضى « 2 » از مفسرين گفته‌اند : آيه * ( « وَإِذْ تَأَذَّنَ » ) * ، كلام ابتدايى نبوده و همانند * ( « إِذْ قالَ مُوسى » ) * خطاب به رسول خدا ( ص ) نيست ، بلكه بقيه كلام موسى بوده و عطف بر * ( « نِعْمَةَ اللَّه عَلَيْكُمْ » ) * است ، و تقدير كلام چنين است كه موسى گفت : « به ياد آوريد نعمتى را كه خدا به شما ارزانى داشت ، و به ياد آوريد زمانى را كه پروردگارتان اعلام داشت . . . » . ولى اين وجه ، همانطور كه گفتيم ، با سياق كلام مناسبت ندارد ، زيرا اگر چنين بود ، جا داشت به ملاحظه رعايت ترتيب ، اول بفرمايد : « به ياد آوريد زمانى را كه پروردگارتان شما را از شر فرعون كه چنين و چنانتان مىكرد نجات داد سپس بر شما انعام نمود و آن زمان كه پروردگارتان اعلام كرد كه . . . » . بعضى « 3 » ديگر گفته‌اند : جمله * ( « وَإِذْ تَأَذَّنَ . . . » ) * عطف است بر جمله * ( « إِذْ أَنْجاكُمْ » ) * و معناى اين دو جمله ، روى همچنين است كه : « به ياد آوريد نعمتى را كه خداوند بر شما

--> ( 1 ) مجمع البيان ، ج 6 ، ص 304 . ( 2 ) تفسير فخر رازى ، ج 19 ، ص 85 . ( 3 ) روح المعانى ، ج 13 ، ص 190 .