است كه انسان را بكوبد . و در آيه شريفه تهديد و وعيد قطعى است براى كسانى كه كفر ورزيدند به عذابى كه هرگز برنمىگردد ، و نيز در آن علائم و مقدمات آن عذاب ذكر شده ، كه يكى پس از ديگرى بروز مىكند تا خود آن عذاب موعود فرا رسد . و معناى آيه اين است كه : لا يزال مصيبتهاى كوبنده بر سر اينها كه به دعوت حقه تو كفر مىورزند بخاطر آنچه كردند و كفرى كه به رحمان ورزيدند مىآيد ، و يا در نزديكىهاى خانه شان فرود آمده ، همواره بدين حال هستند ، تا آنكه آن عذابى كه خداوند وعده شان داده برسد ، چون خداى تعالى خلف وعده نمىكند و گفتارش تغيير نمىپذيرد . دقت در اينكه اين سوره مكى است ، - به شهادت مضامين آياتش - و همچنين دقت در حوادثى كه بعد از بعثت و قبل از هجرت رسول خدا ( ص ) رخ داده ، و بررسى حوادثى كه بعد از هجرت تا قبل از فتح اتفاق افتاده ، اين معنا را به دست مىدهد كه منظور از جمله « * ( الَّذِينَ كَفَرُوا ) * - كسانى كه كافر شدند » همان كفار عرب از اهل مكه و غير ايشان است كه در ابتداى دعوت اسلام آن را رد نموده ، انكار و عناد را به نهايت رسانده ، در انگيختن فتنه و فساد پافشارى نمودند . و مقصود از « آنان كه مصيبتها بر سرشان آمد » كفار اطراف مكه است كه جنگها و قتل و غارتها از پايشان درآورد . و مقصود از « آنها كه مصائب در نزديكىهاى خانه هاشان فرود آمد » اهل مكه‌اند كه حوادث ناگوار در پيرامون شهرشان اتفاق مىافتاد ، و دودش به چشم آنها نيز مىرفت و وحشت و اندوه و ساير آثار سوء آن خواب و خوراك را از ايشان سلب مىنمود . و مقصود از « عذابى كه وعده شان داده » عذاب شمشير است كه در روزهاى بدر و احد و ساير غزوات با آن روبرو شدند . و بايد دانست اين عذابى كه خداوند در اين آيه كفار را بدان تهديد نموده غير آن عذابيست كه در سوره يونس كه تفسيرش گذشت بدان انذار كرده و فرمود : « وَلِكُلِّ أُمَّةٍ رَسُولٌ فَإِذا جاءَ رَسُولُهُمْ قُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ وَهُمْ لا يُظْلَمُونَ » تا آنجا كه براى بار دوم فرمود : « وَقُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ وَهُمْ لا يُظْلَمُونَ » « 1 » زيرا آيه سوره يونس تهديدى است عمومى در باره همه امت ، و اما اين آيات تهديد و وعيدى است در خصوص كفار قريش و غير ايشان كه در ابتداى دعوت رسول خدا ( ص ) عليه دعوتش قيام مىنمودند . قبلا هم در جلد اول اين كتاب در سوره بقره در تفسير آيه

--> ( 1 ) سوره يونس ، آيات 47 - 54 .