و التزام اعمال صالح مىپردازند تا شايد بدين وسيله به مغفرت و بهشت خدايى نائل آيند . ولى دسته سوم كه همان طبقه علماى باللَّه هستند هدفشان عالىتر از آن دو دسته است ، اينان خدا را نه از ترس عبادت مىكنند و نه از روى طمع به ثواب ، بلكه او را عبادت مىكنند براى اينكه اهل و سزاوار عبادت است ، چون خدا را داراى اسماء حسنى و صفات عليايى كه لايق شان اوست شناخته‌اند و در نتيجه فهميده‌اند كه خداوند پروردگار و مالك سود و اراده و رضاى ايشان و مالك هر چيز ديگرى غير ايشان است ، و اوست كه به تنهايى تمامى امور را تدبير مىكند . خدا را اين چنين شناختند و خود را هم فقط بنده او ديدند ، و چون بنده شانى جز اين ندارد كه پروردگارش را بندگى نموده ، رضاى او را به رضاى خود و خواست او را برخواست خود مقدم بدارد ، لذا اولا به عبادت خدا مىپردازد و ثانيا از آنچه كه مىكند و آنچه كه نمىكند جز روى خدا و توجه به او چيز ديگر در نظر نداشته ، نه التفاتى به عذاب دارد تا از ترس آن به وظيفه خود قيام نمايد ، و نه توجهى به ثواب دارد تا اميدوار شود . گو اينكه از عذاب خدا ترسناك و به ثواب او اميدوار هست ، و ليكن محركش براى عبادت و اطاعت خوف و رجاء نيست . كلام امير المؤمنين ( صلوات اللَّه عليه ) كه عرض مىكند : « من تو را از ترس آتشت و به اميد بهشتت عبادت نمىكنم بلكه بدان جهت عبادت مىكنم كه تو را اهل و سزاوار عبادت يافتم » نيز به همين معنا اشاره دارد . اين دسته از آنجايى كه تمامى رغبتها و اميال مختلف خود را متوجه يك سو كرده‌اند ، و آن هم رضاى خدا است ، و تنها غايت و نتيجه اى كه در نظر گرفته‌اند خداست ، لذا محبت به خدا در دلهايشان جايگير شده است . آرى ، اين دسته خداى تعالى را به همان نحوى شناخته‌اند كه خود خداى تعالى خود را به داشتن آن اسماء و صفات معرفى كرده . و چون او خود را به بهترين اسماء و عاليترين صفات معرفى و توصيف كرده ، و نيز از آنجايى كه يكى از خصايص دل آدمى مجذوب شدن در برابر زيباييها و كمالات است ، در نتيجه ، محبت خدا كه جميل على الاطلاق است در دلهايشان جايگزين مىشود . از آيه شريفه « ذلِكُمُ اللَّه رَبُّكُمْ لا إِله إِلَّا هُوَ خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ فَاعْبُدُوه » « 1 » به ضميمه آيه « الَّذِي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْءٍ خَلَقَه » « 2 » استفاده مىشود كه خلقت دائر مدار حسن و اين دو

--> ( 1 ) آن است خدا پروردگار شما ، معبودى جز او نيست ، آفريننده هر چيز است پس او را بپرستيد . سوره انعام ، آيه 102 . ( 2 ) آن كس كه هر چه آفريد زيبايش كرد . سوره الم سجده ، آيه 7