وضعى دارند موافق ميل آنان و هواى نفسشان واقع نمىشود ، چون آيات اين قرآن مشتمل بر دعوتى است كه مخالف با شهوات آنان است ، پس اگر در پاسخ تلاوت كننده قرآن ( رسول خدا ص ) بگويند : « * ( ائْتِ بِقُرْآنٍ غَيْرِ هذا ) * - قرآنى غير اين بياور » مىفهميم كه قرآنى مىخواهند كه مشتمل نباشد بر آنچه كه اين قرآن مشتمل بر آن است ، و اين گفتارشان دلالت دارد بر اينكه قرآنى مىخواهند كه از شرك ورزيدن نهى نكند ، و به ترك فحشاء و منكرات دعوت ننمايد ، و اگر به دنبال آن درخواست گفتند : « او بدله » معنايش اين است كه حد اقل آن آياتى كه موافق آراء و عقايد ما نيست عوض كن تا براى ما قابل قبول شود ، مثل اينكه مستمعين يك شاعر و يا قصه گو وقتى شعر و يا قصه او را نمىپسندند مىگويند شعرى ديگر بخوان و قصه اى ديگر بگو ، و يا حد اقل آن را به بيانى بهتر نقل كن ، طورى كه شنيدنش براى ما شيرين باشد . بنا بر اين ، در آيه مورد بحث صاحبان اين سخن ، قرآن كريم را تشبيه به پستترين سخنان كرده‌اند ، و آن را سخنى پنداشته‌اند كه صرفا براى سرگرمى سروده شده ، و شنونده فقط از شنيدنش لذت مىبرد و ثمره اى عملى ندارد ، تازه شنونده از آن خوشش نمىآيد و مىگويد اين سخن را رها كن و سخنى ديگر بگو ، و يا اگر همين را مىگويى كلمات آن را عوض كن و طورى بگو كه ما خوشمان آيد . با اين بيان روشن مىشود كه اگر بعد از شنيدن تلاوت قرآن گفته‌اند : * ( « ائْتِ بِقُرْآنٍ غَيْرِ هذا » ) * خواسته‌اند رسول خدا ( ص ) قرآنى بر ايشان بياورد كه مشتمل بر معارفى كه اين قرآن مشتمل بر آن است نباشد ، اين قرآن را به كلى رها نموده ، قرآنى ديگر بياورد . و اگر به دنبال آن پيشنهاد گفته‌اند : « او بدله » منظورشان اين بوده كه قرآن موجود هم چنان بماند ، ولى رسول خدا ( ص ) آن قسمت از آيات آن را كه مخالف با هوى و ميل ايشان است بردارد ، و به جايش آياتى بگذارد كه موافق ميل آنان باشد . پس ، فرق بين تعبير « قرآنى غير اين بياور » و تعبير « و يا آن را عوض كن » روشن گرديد . پس اينكه بعضى « 1 » از مفسرين در معناى اين دو تعبير گفته‌اند : « جمله اول پيشنهاد آوردن يك قرآن ديگر است ، و پيشنهاد دوم اين است كه قرآن اولى به كلى از بين برود » توجيه درستى نيست ، براى اينكه ما بطور قطع مىدانيم كه مشركين نخواسته‌اند كه رسول خدا همراه اين قرآن قرآنى ديگرى بياورد تا داراى دو قرآن شوند . و همچنين توجيه ديگرى كه ذيلا از يكى از مفسرين نقل مىشود صحيح نيست ، آن

--> ( 1 ) تفسير روح المعانى ، ج 11 ، ص 83 و تفسير الكبير ، ج 17 ، ص 55 .