گرديده و رسول خدا ( ص ) ( بخاطر امتثال آن ) از آنچه كه به افراد داده بود پنج يك را دوباره پس گرفت ، اين است آن معنا و ترتيبى كه از ضميمه كردن آيات مربوط به انفال به يكديگر استفاده مىشود . پس اينكه فرمود : * ( « يَسْئَلُونَكَ عَنِ الأَنْفالِ » ) * به ضميمه قرائنى كه در سياق كلام است اين معنا را به دست مىدهد كه سؤال كنندگان ، اين سؤال را وقتى كردند كه پيش خود خيال كرده بودند مالك غنيمت هستند و اختلافشان در اين بود كه مالك آن كدام طايفه است ، و يا در اين بود كه به چه نحو مالك مىشوند ، و به چه ترتيبى در ميانشان تقسيم مىشود ، و يا در هر دو جهت اختلاف داشته‌اند . و جمله * ( « قُلِ الأَنْفالُ لِلَّه وَالرَّسُولِ » ) * جواب پرسش ايشان است ، كه مىفرمايد : انفال ملك كسى از ايشان نيست ، بلكه ملك خدا و رسول او است كه به هر مصرفى بخواهند مىرسانند ، و اين بيان ريشه اختلافى كه در ميان آنان رخنه كرده بود بركند و به كلى از بين برد . و از همين بيان به خوبى برمىآيد كه آيه شريفه ناسخ آيه « فَكُلُوا مِمَّا غَنِمْتُمْ . . . » نيست ، بلكه مبين معناى آن و تفسير آن است ، و جمله « فكلوا » كنايه از مالكيت قانونى ايشان به غنيمت نيست ، بلكه مراد از آن اذن در تصرف ايشان در غنيمت و تمتعشان از آن است ، مگر اينكه رسول خدا ( ص ) آن را در ميان ايشان تقسيم كند ، كه در اين صورت البته مالك مىشوند . و نيز روشن مىگردد كه آيه « وَاعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّه خُمُسَه وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبى . . . » ناسخ براى آيه * ( « قُلِ الأَنْفالُ لِلَّه وَالرَّسُولِ » ) * نيست ، بلكه تاثيرى كه نسبت به جهادكنندگان دارد اين است كه ايشان را از خوردن و تصرف در تمامى غنيمت منع مىكند ، چون بعد از نزول * ( « الأَنْفالُ لِلَّه وَالرَّسُولِ » ) * - و با اينكه قبلا دانسته بودند كه انفال ملك خدا و رسول است - و از آيه « أَنَّما غَنِمْتُمْ » غير اين را نمىفهميدند ، و آيه * ( « قُلِ الأَنْفالُ لِلَّه وَالرَّسُولِ » ) * هم غير اين را نمىرساند كه اصل ملك انفال از خدا و رسول است ، بدون اين كه كوچكترين تعرضى نسبت به كيفيت تصرف در آن و جواز خوردن و تمتع از آن را داشته باشد ، خوب ، وقتى متعرض اين جهات نبود ، پس با آيه « أَنَّما غَنِمْتُمْ . . . » هيچ منافاتى ندارد تا كسى بگويد آيه « أَنَّما غَنِمْتُمْ . . . » ناسخ آن است . پس از مجموع اين سه آيه اين معنا استفاده مىشود كه اصل ملكيت در غنيمت از آن خدا و رسول است ، و خدا و رسول چهار پنجم آن را در اختيار جهادكنندگان گذارده‌اند تا با آن ارتزاق نموده ، و آن را تملك نمايند ، و يك پنجم آن را به خدا و رسول و خويشاوندان رسول و