در آن آدمى جز به نور ايمان و روح عبوديت سير نمىكند ، هم چنان كه فرموده : « أُولئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الإِيمانَ وَأَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْه » « 1 » و نيز فرموده : « أوَ مَنْ كانَ مَيْتاً فَأَحْيَيْناه وَجَعَلْنا لَه نُوراً يَمْشِي بِه فِي النَّاسِ كَمَنْ مَثَلُه فِي الظُّلُماتِ لَيْسَ بِخارِجٍ مِنْها » « 2 » . پس اين زندگى يك زندگى ديگرى است عالىتر و گرانبهاتر از زندگى عمومى دنيا كه در آن همه رقم آدمها و حتى حيوانها هم به سر مىبرند ، و از امثال جمله « وَأَيَّدْناه بِرُوحِ الْقُدُسِ » « 3 » و همچنين جمله « وَكَذلِكَ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنا » « 4 » برمىآيد كه باز يك زندگى ديگرى است ما فوق آن دو زندگى كه گفتيم ، و به زودى در باره اين زندگى سوم بحث مفصلى در جاى مناسب خواهد آمد - انشاء اللَّه - . و كوتاه سخن ، پس براى آدمى يك زندگى حقيقى هست كه اشرف و كاملتر از حيات و زندگى پست دنيايى او است ، و وقتى به آن زندگى مىرسد كه استعدادش كامل و رسيده شده باشد ، و اين تماميت استعداد به وسيله آراستگى به دين و دخول در زمره اولياى صالحين دست مىدهد ، هم چنان كه رسيدن به زندگى دنيايى وقتى دست مىدهد كه نطفه اش رشد نموده و هم چنان نمو كند تا استعدادش براى درك آن كامل شود يعنى به صورت جنين در آيد . و آيه مورد بحث كه مىفرمايد : * ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّه وَلِلرَّسُولِ إِذا دَعاكُمْ لِما يُحْيِيكُمْ » ) * اشاره به همان استعداد نموده و مىفرمايد پذيرفتن و عمل كردن به آن دستوراتى كه دعوت حقه اسلامى ، بشر را به آن مىخواند انسان را براى درك آن زندگى حقيقى مستعد مىسازد ، هم چنان كه اين زندگى حقيقى هم منشا و منبع اسلام است ، و علم نافع و عمل صالح از آن زندگى سرچشمه مىگيرد ، و در همين معنا است آيه شريفه « مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّه حَياةً طَيِّبَةً وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ ما كانُوا يَعْمَلُونَ » « 5 » .

--> ( 1 ) آنان خدا در دلهايشان ايمان را نوشته و ايشان را بر وحى از خود تاييد فرموده . سوره مجادله آيه 22 ( 2 ) آيا كسى كه مرده بود و پس ما او را زنده كرديم و نورى برايش قرار داديم كه با آن در ميان مردم آمد و شد ( و زندگى ) مىكند مانند كسى است كه در ظلمات قرار گرفته و از آن بيرون شدنى نيست ؟ سوره انعام آيه 122 ( 3 ) او را به روح القدس تاييد كرديم . سوره بقره آيه 253 ( 4 ) و اين چنين وحى فرستاديم بسوى تو روحى از امر خود را . سوره شورى آيه 52 ( 5 ) كسى كه از مرد و زن با داشتن ايمان عمل صالح كند پس ما او را به يك زندگى طيبى زنده كرده و اجرشان را به سنگ تمام و بهتر از آنچه مىكردند مىدهيم . سوره نحل آيه 97