علاوه بر اينكه در آيه اولى بطور وضوح دلالت مىكند بر اينكه رسول خدا ( ص ) در اين داستان گناه و انحرافى نداشته ، و حتى نيت انحراف هم نكرده ، چون آيه شريفه مهاجرين و انصار را مدح مىكند به اينكه از رسول خدا ( ص ) پيروى و به وى اقتداء كردند ، و اگر خود آن حضرت منحرف مىشد و يا خيال انحراف را مىكرد كه ديگر معنى نداشت مقتدى و امام ايشان قرار گيرد ، و پيروانش مدح و ستايش شوند ، و اگر نكته اى كه ما گفتيم در كار نبود ، هيچ جهت نداشت كه آن جناب را با مهاجرين و انصار ذكر كند . پس ، برگشت معناى آيه به اين است كه : خداوند قسم خورده به اينكه به رحمت خود به رسول خدا ( ص ) و مهاجرين و انصار و آن سه كس كه تخلف كرده بودند بازگشت كند ، اما بازگشتنش بر مهاجرين و انصار براى اين بود كه ايشان در ساعت عسرت دست از رسول خدا ( ص ) برنداشتند ، و مقصود از ساعت عسرت همان ايامى است كه رسول خدا ( ص ) بسوى تبوك حركت مىكرد . در ابتدا دل بعضى از مهاجرين و انصار دچار كمى لغزش گرديد ، و از حق گريزان شد ، و چون دنباله آن لغزش را نگرفته و به هواى نفس گوش نداده ، حركت كردند ، خداوند از ايشان گذشت ، كه او به ايشان رؤوف و مهربان است . و اما بازگشت خدا به آن سه نفر ، از اين قرار بود كه وقتى كارشان به سختى كشيد و زمين با همه وسعتش برايشان تنگ شد ، و ديدند كه احدى از مردم با ايشان حرف نمىزنند و سلام و عليك نمىكنند ، و حتى زن و فرزندشان هم با ايشان حرف نمىزنند ، و خلاصه يك نفر انسان كه با آنها انس بگيرد وجود ندارد ، و هر كه هست مامور به خوددارى از سلام و كلام است ، آن وقت تعيين كردند كه جز خدا و توبه به درگاه او ديگر پناهگاهى نيست ، و چون چنين شد ، خداوند نيز با رحمت خود به ايشان بازگشت فرمود ، تا ايشان توبه كنند و او قبول فرمايد كه او كه همانا او تواب - بسيار به بندگانش بازگشت مىكند تا به ايشان ترحم نموده ، براى توبه كردن هدايت نموده و براى توبه توفيقشان مىدهد ، و آن گاه توبه شان را مىپذيرد - و نسبت به مؤمنين رحيم و مهربان است . از اين معنايى كه ما كرديم روشن شد كه اولا مقصود از توبه بر رسول خدا ( ص ) صرف بازگشت خدا بسوى اوست برحمت خودش ، و مقصود از بازگشت نمودن به رحمت ، بازگشت به امت اوست به رحمت ، پس در حقيقت توبه بر رسول خدا ( ص ) توبه بر امت او است ، و او واسطه در نازل شدن رحمت خدا و خيرات و بركات بسوى امتش است .