آخرت مثل همند ، استشهاد كند . و معناى آيه - و خدا داناتر است - اين است كه : شما منافقين مانند كفار و منافقينى هستيد كه قبل از شما بودند ، آنها داراى نيرو و ثروت و اولاد بودند ، بلكه ثروت و اولاد آنها از شما بيشتر بود ، سرگرم بهره خود از دنيا شدند و از زندگى ، سعادتى كسب نكردند . نتيجه اين همانندى اين است كه شما سرگرم لذت مادى شديد همانطور كه آنها شدند ، شما آيات خدا را استهزاء كرديد هم چنان كه آنها استهزاء كردند ، اعمالتان در دنيا و آخرت حبط و بى نتيجه شد هم چنان كه از آنان شد ، شما زيانكار شديد هم چنان كه آنها شدند ، و به همين جهت به شما وعده آتش جاودانه داد و از رحمت خود دور كرد . اينكه فرمود « آنها از شما از نظر نيرو و مال و اولاد قوىتر بودند » اشاره به اين است كه آنها نتوانستند خدا را عاجز كنند و اين قوت و نيرو بلاى حبط عمل و خسران را از آنها دفع نكرد پس شما چطور مىتوانيد با اينكه قوت و اموال و اولادتان از آنها كمتر است ؟ ! * ( « ألَمْ يَأْتِهِمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَوْمِ نُوحٍ وَعادٍ وَثَمُودَ وَقَوْمِ إِبْراهِيمَ وَأَصْحابِ مَدْيَنَ وَالْمُؤْتَفِكاتِ . . . » ) * در اين آيه به سياق چند آيه قبل كه خطاب در آنها به رسول خدا ( ص ) بود برگشته و منافقين غايب فرض شده‌اند و رسول خدا ( ص ) حاضر ، تا رسول خدا ( ص ) داستانهايى را كه قرآن از امم گذشته آورده برايشان بخواند و تذكر دهد كه مگر داستان قوم نوح را نشنيديد كه چگونه خداى سبحان تمامى آنها را غرق كرد ؟ و قوم هود كه خداوند بوسيله بادى صرصر و بى رحم همه را زنده به گور ساخت و قوم صالح كه خدا با زلزله زير و رويشان كرد و قوم ابراهيم كه خدا پادشاهشان نمرود را بكشت و نعمت خود را از آنان سلب فرمود ، و مؤتفكات ، يعنى شهرها و دهاتى از دهات قوم لوط كه زير و رو شدند - كلمه مؤتفكات از « ائتفكت الارض » است ، كه به معناى زير و رو شدن زمين است . * ( « أَتَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ » ) * - يعنى با آيات و ادله و براهين واضح . اين جمله بيان اجمالى همان نباى است كه در صدر آيه بود ، پس معنا چنين مىشود : داستان قوم نوح و عاد و ثمود و سايرين اين بود كه پيغمبران آنان هر يك براى قوم خود آيات بينه و برهانهاى روشن آوردند ولى آنها تكذيب كردند و عاقبت امرشان به هلاكتشان انجاميد ، و اين از سنت خدا نيست كه به قومى ستم كند ، اين خود آنان بودند كه به خود ستم كردند ، زيرا خداى تعالى حق و باطل را براى آنان روشن ساخت و راه رشد را از بيراهه جدا كرد و هدايت را از ضلالت مشخص نمود ، و ليكن اين اقوام و امتها خودشان به خود ستم كردند ، يعنى سرگرم تمتع از بهره دنيائيشان