با تو در امر حق مجادله مىكنند و اين جدالشان بعد از آن است كه حق برايشان روشن گرديد . در مثل مانند كسانى هستند كه بسوى مرگشان مىكشند و ايشان ( ابزار قتل خود را ) تماشا مىكنند ( 6 ) . بيان آيات از سياق آيات اين سوره بدست مىآيد كه اين سوره در مدينه و بعد از واقعه جنگ بدر نازل شده ، به شهادت اينكه پاره اى از اخبار اين جنگ را نقل مىكند و مسائل متفرقه اى در باره جهاد و غنيمت جنگى و انفال و در آخر امورى را مربوط به هجرت ذكر مىنمايد . * ( « يَسْئَلُونَكَ عَنِ الأَنْفالِ قُلِ الأَنْفالُ لِلَّه وَالرَّسُولِ . . . » ) * كلمه « انفال » جمع « نفل » - به فتح فاء - است ، كه به معناى زيادى هر چيزى است . و لذا نمازهاى مستحبى را هم « نافله » مىگويند چون زياده بر فريضه است ، و اين كلمه بر زياديهايى كه « فىء » هم شمرده شود اطلاق مىگردد ، و مقصود از « فىء » اموالى است كه مالكى براى آن شناخته نشده باشد ، از قبيل قله كوه ها و بستر رودخانه ها و خرابه هاى متروك ، و آباديهايى كه اهالىاش هلاك گرديده‌اند ، و اموال كسى كه وارث ندارد ، و غير آن ، و از اين جهت آن را انفال مىگويند كه گويا اموال مذكور زيادى بر آن مقدار اموالى است كه مردم مالك شده‌اند ، بطورى كه ديگر كسى نبوده كه آنها را مالك شود ، و چنين اموالى از آن خدا و رسول خدا ( ص ) است . غنائم جنگى را نيز انفال مىگويند ، اينهم باز بخاطر اين است كه زيادى بر آن چيزى است كه غالبا در جنگها مورد نظر است ، چون در جنگها تنها مقصود ظفر يافتن بر دشمن و تار و مار كردن او است ، و وقتى غلبه دست داد و بر دشمن ظفر پيدا شد مقصود حاصل شده ، حال اگر اموالى هم به دست مردان جنگى افتاده باشد و يا اسيرى گرفته باشند موقعيتى است زياده بر آنچه مقصود بوده ، ( پس همه جا ، در معناى اين كلمه ، زيادتى نهفته است ) . كلمه « ذات » در اصل مؤنث « ذا » به معناى صاحب و از الفاظى است كه هميشه بايد اضافه شود ، چيزى كه هست بسيار استعمال شده است در « نفس هر چيز » يعنى در آن چيزى كه حقيقت هر شىء با آن محفوظ است ، مثلا وقتى مىگويند : « ذات انسان » معنايش آن چيزى است كه انسان به وسيله آن انسان است ، و « ذات زيد » به معناى نفس انسانيت خاصه اى است كه به اسم « زيد » مسمى شده . و بعيد نيست كه اصل در اين لغت « نفس ذات اعمال كذا : نفس صاحب فلان اعمال » بوده باشد ، و سپس به منظور اختصار گفته باشند « ذات اعمال : صاحب كارها » و يا تعبير ديگرى كه اين معنا را برساند ، و به تدريج اعمال را هم انداخته و تنها