السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

377

تفسير الميزان ( فارسي )

« ثُمَّ أَنْزَلَ اللَّه سَكِينَتَه عَلى رَسُولِه وَعَلَى الْمُؤْمِنِينَ » كه مربوط به داستان جنگ حنين است نمىسازد ، زيرا مىبينيم كه صريحا مىفرمايد « خداوند سكينت خود را بر آن جناب و بر مؤمنين نازل كرد » و اگر آن جناب در آن روز سكينت داشت حاجتى بر سكينت مجدد نبود . و اگر بگويى ممكن است در آن روز اضطراب جديدى بر آن جناب دست داده باشد ، بخلاف داستان غار ، در جواب مىگوئيم اين قول بى دليل است ، براى اينكه آيه مربوط به جنگ حنين اضطراب و اندوه و هيچ چيز ديگرى را از آن جناب نقل نمىكند ، تنها و تنها متعرض فرار مؤمنين است . علاوه بر اينكه ، اين حرف خود دليل بر بطلان اصل دعوى است ، زيرا اگر رسول خدا ( ص ) دائما داراى سكينتى از پروردگار خود بود ، ديگر معنى نداشت در جنگ حنين مضطرب شود ، تا در نتيجه سكينت مجددى بر او نازل گردد . مگر اينكه بگويند مقصود ما اين نيست كه در تمامى عمر هميشه بر سكينتى از پروردگار خود بوده ، بلكه مقصودمان اين است كه آن جناب در غار دائما داراى سكينت بود . نظير آيه حنين آيه سوره فتح است كه صريحا از نزول سكينت بر آن جناب و بر مؤمنين خبر داده ، مىفرمايد : « إِذْ جَعَلَ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجاهِلِيَّةِ فَأَنْزَلَ اللَّه سَكِينَتَه عَلى رَسُولِه وَعَلَى الْمُؤْمِنِينَ » . اشكال دوم اينكه ، اگر نتيجه * ( « فَأَنْزَلَ اللَّه سَكِينَتَه عَلَيْه » ) * مربوط به ابى بكر باشد بايد نتيجه ديگر ، يعنى جمله * ( « وَأَيَّدَه بِجُنُودٍ لَمْ تَرَوْها » ) * نيز مربوط به وى باشد ، زيرا وحدت سياق شهادت مىدهد كه اين نتيجه ها همه فرع بر يك جاست و تفكيك در سياق واحد صحيح نيست ، و لازمه اين حرف اين است كه تاييد به جنود غير مرئى راجع به آن جناب نباشد . حتى بعضى « 2 » از صاحبان اين قول براى فرار از تفكيك در سياق واحد ، به اين لازمه هم ملتزم شده و گفته‌اند : ضمير در « ايده » هم به ابى بكر برمىگردد . بعضى « 3 » ديگر اين معنا را تاييد نموده‌اند به اينكه « هر چند در آيات راجع به نزول جنود غير مرئى مانند آيه راجع به داستان حنين و آيات راجع به داستان احزاب و واقعه بدر نيامده كه اين جنود بر مؤمنين نازل شده ، و تصريح نكرده به اينكه جنود نامبرده مؤمنين را تاييد كرده‌اند ، ليكن از آنجايى كه مىدانيم اين جنود براى يارى و امداد ، نازل شده‌اند قهرا مؤمنين را هم يارى

--> ( 1 ) سوره فتح آيه 26 ( 2 ) تفسير المنار ج 10 ص 429 ( 3 ) تفسير المنار ج 10 ص 430 و 431