السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
285
تفسير الميزان ( فارسي )
كرد « 1 » . و در تفسير قمى از پدرش از صفوان از ابن مسكان از ابى بصير از ابى جعفر ( ع ) روايت آمده كه فرمود : آيه شريفه در حق على و عباس و شيبه نازل شده ، زيرا ، عباس گفته بود : من از شما افضلم ، چون سقايت حاج بدست من است . شيبه در جواب گفته بود : من افضلم ، چون پرده دارى كعبه بدست من است . على ( ع ) گفته بود : من افضلم ، براى اينكه من قبل از شما ايمان آورده و سپس مهاجرت كردم و در راه خدا جهاد نمودم . هر سه تن راضى شدند به اينكه حكميت نزد رسول خدا ( ص ) برند ، لذا آيه نازل شد : * ( « أجَعَلْتُمْ سِقايَةَ الْحاجِّ » ) * تا جمله * ( « إِنَّ اللَّه عِنْدَه أَجْرٌ عَظِيمٌ » ) * « 2 » . مؤلف : نظير اين روايت را عياشى نيز از ابى بصير از امام صادق ( ع ) نقل كرده ، و در آن عثمان بن ابى شيبه بجاى شيبه آمده « 3 » . و در كافى از ابى على اشعرى از محمد بن عبد الجبار از صفوان بن يحيى از ابن مسكان از ابى بصير از امام باقر و يا امام صادق ( ع ) روايت كرده كه در تفسير آيه * ( « أجَعَلْتُمْ سِقايَةَ الْحاجِّ وَعِمارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّه وَالْيَوْمِ الآخِرِ » ) * فرموده است : اين آيه در حق حمزه ، على ، جعفر ، عباس و شيبه نازل شده ، زيرا نامبردگان به سقايت و به پرده دارى افتخار مىكردند ، لذا خداى تعالى وحى فرستاد : * ( « أجَعَلْتُمْ سِقايَةَ الْحاجِّ وَعِمارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّه وَالْيَوْمِ الآخِرِ » ) * . و على و حمزه و جعفر همان كسانى هستند كه به خدا و روز جزا ايمان آورده و در راه خدا جهاد كردند ، و هرگز نزد خدا با ديگران يكسان نيستند « 4 » . مؤلف : اين روايت را عياشى نيز در تفسير خود از ابى بصير از يكى از آن دو بزرگوار نقل كرده ، و ليكن اين روايت با آنچه كه نقل قطعى اثبات كرده نمىسازد ، زيرا آنچه مسلم است اين است كه حمزه از مهاجرين دسته اول بوده ، و پس از ملحق شدن به رسول خدا ( ص ) در جنگ احد در سال سوم هجرت شهيد شده ، و جعفر قبل از هجرت رسول خدا ، به حبشه مهاجرت كرده ، و در ايام فتح خيبر به مدينه مراجعت كرده است ، پس حمزه مدتها قبل از دنيا رفته بوده ، با اين وضع و با در نظر گرفتن اينكه اگر تفاخر اين پنج
--> ( 1 ) الدر المنثور ج 3 ص 219 ( 2 ) تفسير قمى ج 1 ص 284 ( 3 ) تفسير عياشى ج 2 ص 83 ح 34 ( 4 ) كافى ج 8 ص 173 ح 245