نفر حقيقت داشته باشد بطور قطع قبل از هجرت رسول خدا ( ص ) بوده و حال اينكه در اين روايت دارد « على و حمزه و جعفر كسانى بودند كه به خدا و روز جزا ايمان آورده و در راه خدا جهاد كردند » . و اگر روايت از باب انطباق و تطبيق كلى بر مصداق باشد باز هم خالى از اشكال نيست ، زيرا در اين صورت بايد عباس را هم اسم مىبرد ، چون او هم مثل آن ديگران سرانجام در روز بدر ايمان آورد و در برخى از جنگهاى اسلامى شركت كرد ، پس روايت بالا نه مىتواند راجع به شان نزول آيه باشد ، و نه آيه را بر يك مصداق و واقعه اى تطبيق كند . و در تفسير برهان از جلد دوم كتاب جمع بين الصحاح تاليف عبدى از صحيح نسايى به سند وى روايت كرده كه گفت : طلحة بن شيبه از قبيله بنى عبد الدار و عباس بن مطلب و على بن ابى طالب با يكديگر مفاخرت كردند . طلحه گفت : كليد خانه بدست من است ، و من اگر بخواهم مىتوانم در خود خانه بيتوته كنم . عباس گفت : من صاحب منصب سقايتم ، من نيز اگر بخواهم مىتوانم در مسجد بيتوته كنم ، چون در آنجا به كار خود رسيدگى مىكنم . على ( ع ) فرمود : من نمىفهمم شما چه مىگوئيد ؟ من شش ماه قبل از همه مردم به طرف قبله نماز خواندم ، و منم صاحب جهاد . خداوند آيه * ( « أجَعَلْتُمْ سِقايَةَ الْحاجِّ وَعِمارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ . . . » ) * را در داورى ميان اين سه تن نازل كرد « 1 » . مؤلف : مقصود از نماز خواندن شش ماه قبل از مردم ، اين است كه : من شش ماه قبل از همه مردم ايمان آوردم ، چون آيه متعرض ايمان است ، نه نماز ، و گر نه واجب مىشد آيه شريفه نماز را هم ذكر كند . و اين روايت نفر سوم را طلحة بن شيبه خوانده و حال آنكه در برخى از روايات متقدم داشت كه او خود شيبه بوده ، و در برخى ديگر داشت كه عثمان بن ابى شيبه بوده . و در تفسير برهان از ابن شهرآشوب از ابى حمزه از ابى جعفر ( ع ) روايت كرده كه در تفسير آيه * ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا آباءَكُمْ وَإِخْوانَكُمْ أَوْلِياءَ إِنِ اسْتَحَبُّوا الْكُفْرَ عَلَى الإِيمانِ » ) * فرموده : ايمان عبارت است از ولايت على بن ابى طالب « 2 » . مؤلف : اين روايت متعرض باطن قرآن است ، كه درك آن مبتنى است بر تجزيه و تحليل ايمان ، و اينكه ايمان داراى مراتب است و حد كمالى دارد . و در تفسير قمى است كه : وقتى امير المؤمنين اعلام كرد كه هيچ مشركى از اين پس

--> ( 1 ) تفسير برهان ج 2 ص 111 ح 11 ( 2 ) تفسير برهان ج 2 ص 111 ح 2