السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

15

تفسير الميزان ( فارسي )

و در الدر المنثور است كه : طيالسى و بخارى در كتاب ادب المفرد و مسلم و نحاس در كتاب ناسخش و ابن مردويه و بيهقى در كتاب شعب همگى از سعد بن ابى وقاص روايت كرده‌اند كه گفت : از آيات قرآن چهار آيه در شان من نازل شده : اول اينكه مادرم قسم خورده بود كه اعتصاب غذا نموده و لب به آب و غذا نگشايد تا من از محمد ( ص ) دست بردارم خداوند اين آيه را نازل كرد : « وَإِنْ جاهَداكَ عَلى أَنْ تُشْرِكَ بِي ما لَيْسَ لَكَ بِه عِلْمٌ فَلا تُطِعْهُما وَصاحِبْهُما فِي الدُّنْيا مَعْرُوفاً » . « 1 » دوم اينكه در جنگ شمشيرى بدست من افتاد كه خيلى از آن خوشم آمد ، به رسول خدا ( ص ) عرض كردم : اين شمشير را به من بده ، آيه نازل شد : * ( « يَسْئَلُونَكَ عَنِ الأَنْفالِ » ) * . سوم اينكه وقتى من مريض شدم رسول خدا ( ص ) به عيادتم آمد ، عرض كردم : يا رسول اللَّه ! من مىخواهم مال خودم را تقسيم كنم ، آيا مىتوانم به نصف وصيت كنم ؟ فرمود : نه ، عرض كردم : به ثلث چطور ؟ حضرت ساكت شد ، و همين باعث شد كه وصيت به ثلث جايز گرديد . چهارم اينكه من با عده اى از انصار شراب خوردم ، و يكى از ايشان با استخوان فك شتر به بينى من زد ، من خدمت رسول خدا ( ص ) آمدم ، خداوند حكم حرمت شراب را نازل كرد . « 2 » مؤلف : اين روايت خالى از اشكال نيست ، اولا براى اينكه جمله « وَإِنْ جاهَداكَ عَلى أَنْ تُشْرِكَ بِي . . . » در ذيل آيه « وَوَصَّيْنَا الإِنْسانَ بِوالِدَيْه » « 3 » قرار دارد كه سياقش با اينكه در باره شخص معينى و جهت خاصى نازل شده باشد منافات دارد ، علاوه بر اينكه در ذيل آيه « قُلْ تَعالَوْا أَتْلُ ما حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلَّا تُشْرِكُوا بِه شَيْئاً وَبِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً . . . » « 4 » گفتيم كه دستور احسان به پدر و مادر از احكام عامه است كه اختصاص به اين شريعت و آن شريعت ندارد . و ثانيا براى اينكه گرفتن شمشير و آن را از رسول خدا ( ص ) درخواست كردن با قرائت « يسئلونك الانفال - از تو انفال مىخواهند » مناسبت دارد ، نه با قرائت * ( « يَسْئَلُونَكَ عَنِ الأَنْفالِ - ) * از تو از انفال سؤال مىكنند » و توضيحش در سابق گذشت . و ثالثا براى اينكه استقرار سنت بر وصيت به ثلث به آيه قرآن نبوده بلكه به سنت نبوى

--> ( 1 ) و اگر ( پدر و مادرت ) سر بسرت گذاشتند كه ( از ايمان دست بردارى ) و به من شرك بورزى پس آن دو را اطاعت مكن ، و با ايشان در دنيا به خوشى و نيكى مصاحبت كن . سوره لقمان آيه 15 ( 2 ) الدر المنثور ج 3 ص 158 ( 3 ) سوره لقمان آيه 14 ( 4 ) سوره انعام آيه 151