« 1 » . و نيز راجع به مثالى كه در باره حق و باطل زده ، مىفرمايد : « كَذلِكَ يَضْرِبُ اللَّه الْحَقَّ وَالْباطِلَ فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفاءً وَأَمَّا ما يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الأَرْضِ » « 2 » و معلوم است كه وقتى حق ظاهر مىشود مؤمن و كافر و آن كسى كه خاضع در برابر حق است با آن كسى كه مسخره كننده آن است برخوردشان با آن يكسان و مساوى نيست ، هم چنان كه فرموده : « وَلَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنا لِعِبادِنَا الْمُرْسَلِينَ إِنَّهُمْ لَهُمُ الْمَنْصُورُونَ وَإِنَّ جُنْدَنا لَهُمُ الْغالِبُونَ فَتَوَلَّ عَنْهُمْ حَتَّى حِينٍ وَأَبْصِرْهُمْ فَسَوْفَ يُبْصِرُونَ أفَبِعَذابِنا يَسْتَعْجِلُونَ فَإِذا نَزَلَ بِساحَتِهِمْ فَساءَ صَباحُ الْمُنْذَرِينَ » « 3 » * ( « ألَمْ يَرَوْا كَمْ أَهْلَكْنا مِنْ قَبْلِهِمْ مِنْ قَرْنٍ . . . » ) * راغب گفته است : « قرن » مردمى را مىگويند كه در يك زمان زندگى كنند و جمع آن « قرون » مىآيد « 4 » و نيز گفته : كلمه « مدرار » در آيه * ( « وَأَرْسَلْنَا السَّماءَ عَلَيْهِمْ مِدْراراً » ) * و آيه « يُرْسِلِ السَّماءَ عَلَيْكُمْ مِدْراراً » در اصل « در » ( بفتح دال ) و « دره » ( بكسر ) بوده كه به معناى شير است و آن را استعاره مىآورند براى باران ، نظير استعاراتى كه در اسماء شتران و اوصاف آنها به كار مىبرند ، و گفته مىشود « للَّه دره ، و در درك بسيار باد خير تو » ، و از همين باب است استعاره اى كه براى بازار مىآورند و مىگويند : « للسوق دره - بازار رواج و رونقى گرفته » « 5 » . * ( « مَكَّنَّاهُمْ فِي الأَرْضِ ما لَمْ نُمَكِّنْ لَكُمْ » ) * ، در اين آيه التفات از غيبت به حضور به

--> ( 1 ) مىخواهند نور خدا را با دهنهاى خود خاموش كنند و حال آنكه خداى تعالى نور خود را تمام خواهد كرد اگر چه كفار نخواهند ، او كسى است كه رسول خود را به هدايت مردم و دين حق گسيل داشته تا آن را بر همه اديان برترى دهد اگر چه مشركين را خوش نيايد . سوره صف آيه 9 ( 2 ) آرى آن چنان خداوند حق و باطل را به هم مىزند اما كف سيلاب به خشك شدن از بين ميرود و اما آنچه كه مردم را نفع مىدهد در زمين مىماند . سوره رعد آيه 17 ( 3 ) و به تحقيق حكم قطعى ما در باره بندگان مرسل ما صادر شده كه يارى شوند و به درستى كه لشكر ما هر آينه پيروزند ، پس تا رسيدن وعده ما از آنان اعراض كن ، و نشانشان بده كه به زودى خواهند ديد ، آيا به عذاب ما اين چنين شتابزدگى مىكنند ؟ پس وقتى كه عذاب ما بر آنان نازل شد بد روزگارى خواهند داشت انذار شدگان . سوره صافات آيه 177 ( 4 ) مفردات راغب ص 417 ( 5 ) مفردات راغب ص 168