بنا بر اين ، ملخص معناى آيه اين مىشود كه : خداى تعالى پيغمبر خود را دستور مىدهد كه عليه مشركين اتمام حجت نمايد ، و اعلام كند كه اگر عذاب خدا بر آنان نازل گردد ، جز ستمكاران آنان ، هلاك نمىشوند ، آن گاه به رسول گراميش مىفرمايد : ماييم كه اين حجت را به تو القاء كرده‌ايم ، و ماييم كه عذاب را نازل مىنماييم ، و به تو گوشزد مىكنيم كه فرستادن پيغمبران تنها به منظور بشارت و انذار است ، پس هر كس ايمان آورد و عمل صالح كند ، حرجى بر او نيست ، و كسى كه تكذيب كند ، بايد بداند كه به جرم فسق ، و خروجش از رسم عبوديت ، عذاب گريبانش را مىگيرد ، اينك بايد فكر خود را بكنند و ببينند كه از كدام طايفه‌اند . در مباحث قبلى هم ، بحث از معناى « ايمان » ، « صلاح » و « فسق » گذشت و در آن مباحث معناى اينكه « خوف و اندوهى بر مؤمنين نيست » نيز گذشت . * ( « قُلْ لا أَقُولُ لَكُمْ عِنْدِي خَزائِنُ اللَّه وَلا أَعْلَمُ الْغَيْبَ وَلا أَقُولُ لَكُمْ إِنِّي مَلَكٌ » ) * شايد مراد از خزينه هاى خدا ، همان چيزى باشد كه آيه شريفه « قُلْ لَوْ أَنْتُمْ تَمْلِكُونَ خَزائِنَ رَحْمَةِ رَبِّي إِذاً لأَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الإِنْفاقِ » « 1 » در مقام بيان آن است . و مراد از خزينه هاى رحمتى هم كه در اين آيه است ، همان حقيقتى است كه در آيه « ما يَفْتَحِ اللَّه لِلنَّاسِ مِنْ رَحْمَةٍ فَلا مُمْسِكَ لَها » « 2 » از آثار آن خبر مىدهد . و خلاصه مراد از خزينه و يا خزائن رحمت ، همانا منبع فيض الهى است كه هستى و آثار آن را به هر چيزى افاضه مىكند ، و اما اينكه نحوه افاضه چگونه است ، از آيه « إِنَّما أَمْرُه إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَه كُنْ فَيَكُونُ » « 3 » استفاده مىشود كه مصدر اين اثر ، همانا كلمه « كن » است كه از مقام عظمت و كبريايى خدا صادر مىگردد ، و در آيه « وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُه وَما نُنَزِّلُه إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ » « 4 » هم از همان كلمه به عبارت ديگرى تعبير فرموده است . پس منظور از خزينه هاى خدا ، آن مقام از مقامات پروردگار است كه هر عطائى كه

--> ( 1 ) بگو شما اگر مالك خزينه هاى رحمت پروردگارم بوديد ، خوددارى مىكرديد از انفاق ، از ترس تمام شدن ، آرى انسان بخيل است . سوره اسراء آيه 100 ( 2 ) آنچه از رحمت كه خدا براى مردمان بگشايد ، پس جلوگيرنده اى از آن نيست . سوره فاطر آيه 2 ( 3 ) جز اين نيست امرش كه چون چيزى را اراده كند مىگويد : باش ، پس مىشود . سوره يس آيه 82 ( 4 ) و هيچ چيزى نيست مگر اينكه نزد ما است خزينه هاى آن ، و ما از آن نازل نمىكنيم مگر به مقدار محدود و معلوم . سوره حجر آيه 21