مىدانيم كه در حقيقت شرطيه نيست ، علاوه بر اينكه ساحت مقدس رسول اللَّه ( ص ) منزه است از اينكه خداى تعالى و لو به صورت شرطيه و « اگر » نسبت مخالفت و نافرمانى و ترك تبليغ به او بدهد ، با اينكه خودش در مدح او فرموده : « اللَّه أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسالَتَه - يعنى خداوند داناتر است كه رسالت خود را در كجا و به چه شخصى محول كند » ، پس جمله * ( « وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ . . . » ) * درست است كه به ظاهر تهديد را مىرساند ليكن در واقع اعلام اهميت اين حكم است به آن جناب و به ساير مردم و اينكه رسول اللَّه در تبليغ آن هيچ جرمى و گناهى ندارد ، و مردم حق هيچگونه اعتراض به او ندارند . * ( « وَاللَّه يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّه لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكافِرِينَ » ) * راغب گفته است : « عصم » ( بفتح عين و سكون صاد ) به معناى امساك است ، و اعتصام به معناى آن حالتى است از انسان كه در طلب حافظى كه او را حفظ كند از خود نشان مىدهد . راغب همچنين در معناى اين كلمه بسط كلام مىدهد تا آنجا كه مىگويد : « عصام » ( بكسر عين ) چيزى است كه بوسيله آن چيزى بسته و حفظ مىشود و عصمتى كه در انبيا است به معناى نگهدارى ايشانست از معصيت ، و خداوند ايشان را با وسايل گوناگونى حفظ مىكند : يكى با صفاى دل و پاكى گوهرى است كه خداى تعالى ايشان را به آن كرامت اختصاص داده است و يكى ديگر با نعمت فضائل جسمانى و نفسانى است كه به آنان ارزانى داشته و ديگر با نصرت و تثبيت قدمهاى آنها است ، و نيز سكينت و اطمينان خاطر و نگهدارى دلهايشان و توفيقاتشان است ، كما اينكه خداى تعالى فرموده : * ( « وَاللَّه يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ » ) * . و عصمت چيزى است نظير دستبند كه زنان در دست مىاندازند ، و از دست ، آن موضعى را كه عصمت ( دست بند ) بر آن قرار مىگيرد معصم گويند ، و بعضى به سفيدى مچ دست با پاى چارپايان از نظر شباهتش به دست بند عصمت گفته‌اند ، نظير اينكه چارپايى را كه يك پايش سفيد باشد به چارپايى كه يك پايش بسته باشد تشبيه كرده و محجل مىگويند و بر همين قياس گفته مىشود : « غراب اعصم - كلاغ قلاده دار » « 1 » . و اما معنايى را كه راغب براى عصمت انبيا ( ع ) كرد ، گر چه معناى صحيحى است ليكن مثال زدنش به آيه مورد بحث درست نيست ، براى اينكه آيه مورد بحث مربوط به عصمت انبيا نيست ، وى خوب بود براى عصمت انبيا به آيات ديگرى مثل مىزد نه به آيه مورد بحث ، و آن معنايى كه براى عصمت انبيا كرده است اگر بخواهيم با آيات قرآنى تطبيق

--> ( 1 ) مفردات راغب ص 336 - 337 ( عصم ) .