كنيم با آيه « وَما يَضُرُّونَكَ مِنْ شَيْءٍ وَأَنْزَلَ اللَّه عَلَيْكَ الْكِتابَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ ما لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ وَكانَ فَضْلُ اللَّه عَلَيْكَ عَظِيماً » « 1 » بهتر تطبيق مىشود . و اما عصمت در آيه مورد بحث ظاهرش اينست كه به معناى نگهدارى و حفاظت از شر مردم باشد ، شرى كه انتظار مىرفته متوجه نفس شريف رسول اللَّه ( ص ) شده و يا مانع مقاصد و هدفهاى مقدس دينيش و يا موفقيت در تبليغش و يا به نتيجه رسيدن زحماتش و سخن كوتاه آنچه مناسب ساحت مقدس اوست بشود ، و اين ربطى به مساله عصمت انبيا ندارد . و بهر حال از موارد استعمال اين كلمه بدست مىآيد كه اين كلمه به معناى گرفتن و نگهدارى است ، بنا بر اين استعمالش در معنى حفظ از قبيل استعاره لازم است براى ملزوم ، چه لازمه حفظ گرفتن است ، و اينكه عصمت از شر مردم را معلق گذاشت ، و بيان نفرمود كه آن شر چه شريست و مربوط به چه شانى از شؤون مردم است ؟ آيا از قبيل كشتن و مسموم كردن و غافلگير ساختن است ؟ يا مقصود آزارهاى روحى از قبيل دشنام و افترا است ؟ يا از قبيل كارشكنى و به كار بردن مكر و خدعه است ؟ و سخن كوتاه از بيان نوع شكنجه و آزار مردم سكوت كرد تا افاده عموم كند ، و همه انواع آزارها را شامل شود ، و ليكن از همه بيشتر همان كارشكنى ها و اقداماتى كه باعث سقوط دين و كاهيدن رونق و نفوذ آن است به ذهن مىرسد . « الناس » به معناى نوع انسان است نه انسان خاص ، جامعى است كه در صدق آن نه خصوصيات تكوينى از قبيل نر و مادگى دخالت دارد ، و نه امتيازات غير تكوينى ، مانند داشتن علم و فضل و مال و نداشتن آنها ، و از همين جهت كه به همه افراد اين جنس صادق است بيشتر در جماعت استعمال مىشود و كمتر ديده شده است كه به يك فرد « ناس » گفته شود و نيز از جهت اينكه اين كلمه متضمن معناى انسانيت است ، چه بسا دلالت بر مدح كند ، البته اين دلالت در مواردى است كه در آن فضيلت به معناى انسانيت ملاحظه شده باشد ، مانند اين آيه : « إِذا قِيلَ لَهُمْ آمِنُوا كَما آمَنَ النَّاسُ » « 2 » كه در اين آيه ناس ممدوح است ، و مراد از آن كسانىاند كه در آنها انسانيت كه ملاك درك حق و تميز آن از باطل است وجود داشته باشد ، پس معناى آيه اين مىشود : وقتى به آنها گفته مىشود ايمان آريد همانطورى كه مردم كامل

--> ( 1 ) اينها با كيد خود به تو ضررى نمىرسانند ، چه خداى نگهدار تو است . قرآن و سنت را به تو نازل فرمود و شرايع و اخبارى از پيغمبران گذشته به تو ياد داد كه تو خود از آنها خبرى نداشتى . آرى فضل خداوند بر تو عظيم است . سوره نساء آيه 113 . ( 2 ) سوره بقره آيه 13 .