السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

400

تفسير الميزان ( فارسي )

درخواست كرده نفع شخصيش بوده و لذا گفت : غرضم از اين درخواستها اين است كه من و همه بندگانت تو را بسيار تسبيح گفته و بسيار ذكر گوئيم ، و بر صدق ادعايش استشهاد كرده به اينكه تو اى پروردگار به آنچه كه در دلهاى ما است آگاهى ، در حقيقت دل و جان خود و برادرش را عرضه به پروردگار نموده و گفت : « إِنَّكَ كُنْتَ بِنا بَصِيراً » و اينكه سائل محتاج خودش را در حاجتى كه دارد عرضه كند بر مسئولى بىنياز و جواد ، خود بهترين و قوىترين راهى است براى تحريك عاطفه رحمت ، براى اينكه نشان دادن حاجت تاثيرش بيشتر است از ذكر آن ، زيرا در ذكر آن به زبان احتمال دروغ هست و در نشان دادنش اين احتمال نيست . و از آن جمله ، نفرينى است كه خداى تعالى از آن جناب در باره فرعون و فرعونيان نقل مىكند : « وَقالَ مُوسى رَبَّنا إِنَّكَ آتَيْتَ فِرْعَوْنَ وَمَلأَه زِينَةً وَأَمْوالًا فِي الْحَياةِ الدُّنْيا رَبَّنا لِيُضِلُّوا عَنْ سَبِيلِكَ رَبَّنَا اطْمِسْ عَلى أَمْوالِهِمْ وَاشْدُدْ عَلى قُلُوبِهِمْ فَلا يُؤْمِنُوا حَتَّى يَرَوُا الْعَذابَ الأَلِيمَ . قالَ قَدْ أُجِيبَتْ دَعْوَتُكُما فَاسْتَقِيما وَلا تَتَّبِعانِّ سَبِيلَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ » « 1 » . اين آيات در باره نفرينى است كه موسى و هارون هر دو كرده‌اند ، و لذا در اولش كلمه : « ربنا » به كار رفته ، علاوه بر اين ، قسمت دوم آيه هم دلالت بر اين معنا دارد ، چون پروردگار در جواب فرموده : « قَدْ أُجِيبَتْ دَعْوَتُكُما - نفرين شما دو نفر اجابت شد » و اين دو بزرگوار اول نفرين به اموال آنان كردند و درخواست نمودند كه خداوند اموالشان را از قابليت انتفاع بياندازد سپس به جانشان و اينكه خدا دلهايشان را سخت كند تا ايمان نياورند و در نتيجه عذاب دردناك را در يابند و ديگر ايمانشان قبول نشود ، چنان كه فرمود : « يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آياتِ رَبِّكَ لا يَنْفَعُ نَفْساً إِيمانُها لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمانِها خَيْراً » « 2 » . معناى نفرين دومى موسى و هارون اين است كه با محروم كردنشان از نور ايمان از آنان انتقام بگيرد و به عذاب ناگهانى كه مهلت ايمان به ايشان ندهد دچارشان سازد ،

--> ( 1 ) و موسى گفت پروردگار ما ! بدرستى كه تو ، به فرعون و فرعونيان در حيات دنيا زينت و اموالى دادى ، پروردگارا تا بندگانت را از راه تو ، به ضلالت بكشانند ، اى پروردگار ما اموالشان را مانند سنگريزه از حيز انتفاع ساقط كن و بر دلهاىشان مهر نه تا قبل از ديدار عذاب دردناك ايمان نياورند ، پروردگار متعال فرمود : نفرين شما اجابت شد پس در كار خود استقامت بورزيد و هرگز راه كسانى را كه علم ندارند پيروى مكنيد . سوره يونس آيه 89 . ( 2 ) روزى كه بعضى از نشانه هاى عذاب پروردگارت فرا مىرسد ديگر سودى نمىدهد به كسى ايمان او ، چون قبل از ديدن عذاب ايمان نياورده بود يا اگر ايمان آورده بود با سرمايه ايمان خود خيرى كسب نكرده بود . سوره انعام آيه 158 .