السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
386
تفسير الميزان ( فارسي )
و نيز از جمله دعاهاى آن حضرت درخواستى است كه وقتى به سرزمين مكه آمد و اسماعيل و مادرش ( ع ) را در آنجا منزل داد از خداى تعالى كرده و قرآن آن را چنين حكايت مىكند : « وَإِذْ قالَ إِبْراهِيمُ رَبِّ اجْعَلْ هذا بَلَداً آمِناً وَارْزُقْ أَهْلَه مِنَ الثَّمَراتِ مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللَّه وَالْيَوْمِ الآخِرِ قالَ وَمَنْ كَفَرَ فَأُمَتِّعُه قَلِيلًا ثُمَّ أَضْطَرُّه إِلى عَذابِ النَّارِ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ » « 1 » . در اين دعا از پروردگار خود مىخواهد كه سرزمين مكه را كه آن روز سرزمينى خشك و بى آب و علف بوده ، حرمى براى او و فرزندانش قرار دهد تا مركز ثقلى براى دين خدا و رابطه اى زمينى و مادى بين مردم و پروردگارشان باشد و همه براى عبادت خدا روى بدانجا آورند و از وطنهاى خود به عزم آنجا بار سفر ببندند ، و احترامش را در بين خود رعايت كنند . و نيز آيه اى از آيات جاويد او در روى زمين باشد ، و تا روز قيامت هر كس كه به ياد خدا مىافتد به ياد آنجا نيز بيفتد و هر كس بخواهد به درگاه خدا روى آورد ، روى بدانجا نهد ، و در نتيجه وجهه دينداران بشر معين و كلمه آنان يكى گردد . و مراد آن جناب از امنيت ، امنيت تشريعى و حرم بودن مكه است نه امنيت خارجى ، به طورى كه جنگ و نزاع و ساير حوادث منافى با ايمنى و پيشامدهاى مخل آسايش در آن واقع نشود ، بدليل اينكه فرمود : « أوَ لَمْ نُمَكِّنْ لَهُمْ حَرَماً آمِناً يُجْبى إِلَيْه ثَمَراتُ كُلِّ شَيْءٍ » « 2 » . چون همانطورى كه مىبينيد اين آيه در مقام منتگذارى است به نعمت امنيت حرم ، يعنى مكانى كه خدا براى خود آن را حرم قرار داده و از اين جهت به امنيت متصف شده كه مردم ديندار آنجا را محترم مىشمارند نه از جهت اينكه عوامل خارجى آنجا را از فساد و قتل نگهداشته ، و گرنه مكه آن قدر خاطرات تلخ در جنگهاى خونين از قبيل جنگهاى بين قريش و جرهم و كشتار و جور و فساد مردمش دارد كه نمىتوان آن را شمرد . و همچنين اينكه فرمود « أوَ لَمْ يَرَوْا أَنَّا جَعَلْنا حَرَماً آمِناً وَيُتَخَطَّفُ النَّاسُ مِنْ حَوْلِهِمْ » « 3 » .
--> ( 1 ) و ياد آر زمانى را كه ابراهيم گفت پروردگارا ، اين شهر را شهر امنى قرار ده و از اهلش آنان را كه ايمان به خدا و روز جزا دارند از ثمرات روزى فرما . خداى متعال فرمود : دعايت را مستجاب كرديم و آنان را كه كفر بورزند چند صباحى زندگى داده ، سپس به عذاب آتش دچارشان مىسازم و چه جاى بدى است آتش براى انتقال بدان . سوره بقره آيه 126 . ( 2 ) آيا شهر آنان ( مكه ) را برايشان حرم امنى كه ميوه هاى هر شهرى در آنجا جمع شود قرار نداديم ؟ . سوره قصص آيه 57 . ( 3 ) مگر نمىبينند كه در روزگارى كه مردم سرزمينهاى اطرافشان به جان هم افتاده و يكديگر را مىكشتند ما سرزمين آنان را حرم امن قرار داديم ؟ . سوره عنكبوت آيه 67 .