السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

373

تفسير الميزان ( فارسي )

چون اضافه مصدر در « فِعْلَ الْخَيْراتِ » دلالت دارد بر اينكه مراد از اين فعل افعالى است كه مىكردند ، نمازى است كه مىخواندند ، زكاتى است كه مىدادند ، نه ايجاب و فرض آنها . پس اين وحى كه متعلق به اين گونه افعال صادره از انبيا است ، وحى تاديبى و تسديدى است نه وحى نبوت و تشريع ، چون اگر مراد به آن وحى نبوت بود جا داشت بفرمايد : « و اوحينا اليهم ان افعلوا الخيرات و اقيموا الصلاة و اتوا الزكاة - وحى كرديم به آنها كه خيرات را به جا آريد و نماز را به پا داريد و زكات را بپردازيد » نظير آيه « ثُمَّ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ أَنِ اتَّبِعْ » « 1 » و آيه « وَأَوْحَيْنا إِلى مُوسى وَأَخِيه أَنْ تَبَوَّءا لِقَوْمِكُما بِمِصْرَ بُيُوتاً وَاجْعَلُوا بُيُوتَكُمْ قِبْلَةً وَأَقِيمُوا الصَّلاةَ » « 2 » و از اين قبيل آيات ديگر كه مراد از وحى در آنها وحى نبوت و مربوط به تشريع احكام است . و مقصود از اينكه گفتيم مراد وحى تسديد است ، اين است كه پروردگار متعال بنده اى از بندگان خود را به روح القدس اختصاص دهد تا او آن بنده را در انجام كارهاى نيك و دورى از گناه ارشاد كرده و موفق كند ، همانطورى كه روح انسانى ما را در تفكر در خير و شر و روح حيوانى را در اختيار و جذب چيزهايى كه طبع اشتهاى آن را دارد ، و دفع چيزهايى كه طبع اشتهاى دفعش را دارد راهنمايى و ارشاد مىكند . اين است معناى وحى تسديدى و ما به زودى راجع به آن مفصلا بحث خواهيم كرد ( ان شاء اللَّه تعالى ) . خلاصه كلام اينكه خداى تعالى فرمود : « فَبِهُداهُمُ اقْتَدِه » و با اين بيان رسول اللَّه ( ص ) را بطور اجمال به تاديب الهى خود مؤدب نموده و به پيروى از توحيدى كه انبياء را - كه منزه از شركند - به عمل صالح واداشت ، توصيه مىفرمايد و آن گاه بعد از اينكه در اين آيات عده اى از انبياى خود را اسم برد در سوره مريم مىفرمايد : « أُولئِكَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّه عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ مِنْ ذُرِّيَّةِ آدَمَ وَمِمَّنْ حَمَلْنا مَعَ نُوحٍ وَمِنْ ذُرِّيَّةِ إِبْراهِيمَ وَإِسْرائِيلَ وَمِمَّنْ هَدَيْنا وَاجْتَبَيْنا إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُ الرَّحْمنِ خَرُّوا سُجَّداً وَبُكِيًّا فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضاعُوا الصَّلاةَ وَاتَّبَعُوا الشَّهَواتِ فَسَوْفَ يَلْقَوْنَ غَيًّا . إِلَّا مَنْ تابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صالِحاً فَأُولئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلا يُظْلَمُونَ شَيْئاً » . در اين آيات ادب عامى را كه انبيا در همه

--> ( 1 ) پس وحى كرديم به تو كه متابعت كن . سوره نحل آيه 123 . ( 2 ) وحى كرديم به موسى و برادرش كه براى قوم خود در مصر خانه هايى تهيه كنيد و خانه هايتان را قبله قرار دهيد و نماز بخوانيد . سوره يونس آيه 87 . ( 3 ) آن گروه آنانند كه خدا برايشان انعام فرموده و نيز پيغمبرانى از ذريه آدم و از كسانى كه با نوح در كشتى نشانديمشان و نيز آنان كه از ذريه ابراهيم و يعقوب ، و از كسانيند كه ما هدايت و انتخابشان كرديم ، وقتى كه آيات ما برايشان تلاوت مىشد بى اختيار به سجده افتاده و مىگريستند ، بعد از ايشان كسانى جاى شان را گرفتند كه نماز را ضايع كرده و در پى شهوات رفتند ، پس به زودى به مجازات گمراهى خود خواهند رسيد ، مگر كسانى كه توبه نموده ، ايمان آورند و عمل صالح نمايند كه ايشان داخل بهشت مىشوند و در چيزى از اعمالشان ظلم نخواهد شد . سوره مريم آيات 58 - 60 .