ابى عمير از هشام بن حكم از امام صادق ( ع ) نقل مىكند كه در باره جمله * ( « أَوْ آخَرانِ مِنْ غَيْرِكُمْ » ) * فرمود : اگر شخص مسلمانى در شهرى باشد كه مسلمان در آنجا يافت نشود جايز است غير مسلمان را بر وصيت شاهد بگيرد « 1 » . مؤلف : معنا و مفاد اين روايت از آيه به خوبى استفاده مىشود . و نيز در اين كتاب به اسناد خود از يحيى بن محمد نقل مىكند كه گفت : از امام ابى عبد اللَّه ( ع ) از معناى آيه * ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شَهادَةُ بَيْنِكُمْ إِذا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ حِينَ الْوَصِيَّةِ اثْنانِ ذَوا عَدْلٍ مِنْكُمْ أَوْ آخَرانِ مِنْ غَيْرِكُمْ » ) * پرسيدم ، فرمود : مراد از * ( « ذَوا عَدْلٍ مِنْكُمْ » ) * دو نفر مسلمان و مراد از * ( « آخَرانِ مِنْ غَيْرِكُمْ » ) * اهل كتابند ، و اگر از اهل كتاب كسى يافت نشد ، از مجوس ، براى اينكه سنت رسول اللَّه ( ص ) در باب جزيه در باره مجوس همان سنتى بود كه در باره اهل كتاب معمول مىداشت ، و اين حكم وقتى قابل اجرا است كه مردى در سرزمين غربت بميرد ، و از مسلمانان كسى بر بالينش نباشد ، ناگزير از اهل كتاب دو نفر را شاهد مىگيرد . و در صورت اتهام ، حاكم شرع آنان را بعد از نماز عصر توقيف مىكند تا به خداى تعالى سوگند بخورند كه : * ( « لا نَشْتَرِي بِه ثَمَناً وَلَوْ كانَ ذا قُرْبى وَلا نَكْتُمُ شَهادَةَ اللَّه إِنَّا إِذاً لَمِنَ الآثِمِينَ » ) * « 2 » سپس فرمود : اين وقتى است كه ولى ميت در باره شهادت شهود سوء ظن داشته باشد ، پس اگر به دست آوردند كه شهود به باطل شهادت داده و عناد ورزيده‌اند ، در صورتى كه دو شاهد ديگر حاضر شوند و بجاى شهود نخستين شهادت دهند حاكم شهادت شهود نخستين را نقض و از اعتبار ساقط مىكند ، * ( « فَيُقْسِمانِ بِاللَّه » ) * پس سوگند مىخورند كه شهادت ما به حق نزديكتر از شهادت آن دو است و ما در شهادت خود تجاوز نكرده‌ايم ، چه اگر تجاوز كرده باشيم هر آينه از ستمكاران خواهيم بود ، اگر اين دو شاهد چنين شهادتى دادند شهادت اول باطل و بر طبق شهادت دوم حكم مىشود ، زيرا خداى تعالى مىفرمايد : * ( « ذلِكَ أَدْنى أَنْ يَأْتُوا . . . » ) * « 3 » . مؤلف : اين روايت همانطورى كه مىبينيد موافق مطلبى است كه ما قبلا در معنى آيه گفتيم ، و در معنى آيه غير از اين روايت ، روايات زياد ديگرى در كافى و تفسير عياشى از امام ابى عبد اللَّه و امام موسى بن جعفر ( ع ) روايت شده است .

--> ( 1 ) فروع كافى ط دار التعارف ج 7 ص 4 ح 3 . ( 2 ) ما با اين شهادت خود سود مادى را در نظر نداريم ، اگر چه اين سود حمايت از خويشاوند باشد ، و شهادت خداى را كتمان نمىكنيم ، چه اگر بكنيم در اين صورت البته از گناهكاران خواهيم بود . ( 3 ) فروع كافى ط دار التعارف ج 7 ص 4 ح 6 .