السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

183

تفسير الميزان ( فارسي )

جا براى شك و ترديد باقى نگذاشته ، از آن جمله فرموده است : « قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ . الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ . . . » « 1 » و نيز فرموده : « وَالَّذِينَ يُمَسِّكُونَ بِالْكِتابِ وَأَقامُوا الصَّلاةَ إِنَّا لا نُضِيعُ أَجْرَ الْمُصْلِحِينَ » « 2 » و نيز فرموده : « إِنَّ الإِنْسانَ خُلِقَ هَلُوعاً . إِذا مَسَّه الشَّرُّ جَزُوعاً . وَإِذا مَسَّه الْخَيْرُ مَنُوعاً . إِلَّا الْمُصَلِّينَ . . . » « 3 » و فرموده : « اتْلُ ما أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنَ الْكِتابِ وَأَقِمِ الصَّلاةَ إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَالْمُنْكَرِ وَلَذِكْرُ اللَّه أَكْبَرُ » « 4 » و فرموده : « فَاسْعَوْا إِلى ذِكْرِ اللَّه » « 5 » و نيز فرموده : « وَأَقِمِ الصَّلاةَ لِذِكْرِي » « 6 » و همچنين آيات بسيار ديگرى . و اينكه در آيه مورد بحث ذكر را از نماز مقدم داشته براى اين بوده است كه تنها و تنها مقصود از دعوت الهى آن بوده است . آرى ، ذكر خدا خمير مايه سعادت دنيا و آخرت ، و روح زنده هر پيكره اى از عبادات است ، كما اينكه در اين آيات : « قالَ اهْبِطا مِنْها جَمِيعاً بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدىً فَمَنِ اتَّبَعَ هُدايَ فَلا يَضِلُّ وَلا يَشْقى . وَمَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَه مَعِيشَةً ضَنْكاً . وَنَحْشُرُه يَوْمَ الْقِيامَةِ أَعْمى » « 7 » كه مربوط است به اولين روز تشريع دين و خطاب است به آدم ابو البشر و همچنين در اين آيات : « وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ وَما يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّه فَيَقُولُ أأَنْتُمْ أَضْلَلْتُمْ عِبادِي هؤُلاءِ أَمْ هُمْ ضَلُّوا السَّبِيلَ . قالُوا سُبْحانَكَ ما كانَ يَنْبَغِي لَنا أَنْ نَتَّخِذَ مِنْ دُونِكَ مِنْ أَوْلِياءَ وَلكِنْ مَتَّعْتَهُمْ وَآباءَهُمْ حَتَّى نَسُوا الذِّكْرَ وَكانُوا قَوْماً بُوراً » « 8 » و در اين آيه

--> ( 1 ) به تحقيق رستگار شدند مردان با ايمان ، همان مردانى كه در نمازشان خاشع هستند . سوره مؤمنون آيه 2 . ( 2 ) و آنان كه به تورات تمسك مىجويند و آن را تحريف نمىكنند و نماز به پا داشتند بدرستى كه ما ضايع نمىكنيم اجر اصلاح كنندگان را . سوره اعراف آيه 170 . ( 3 ) بدرستى انسان شديد الحرص و كم صبر آفريده شده ، وقتى گرفتارى به او مىرسد بسيار جزع مىكند و وقتى خير به او مىرسد بسيار بخيل است ، مگر نمازگزاران . سوره معارج آيه 22 . ( 4 ) تلاوت كن آنچه راى كه به تو وحى شده و نماز بپادار ، نماز از عمل زشت و منكر باز ميدارد و هر آينه ذكر خدا از هر چيز بزرگتر است . سوره عنكبوت آيه 65 . ( 5 ) بشتابيد براى اقامه نماز . سوره جمعه آيه 9 . ( 6 ) نماز راى براى ياد من بپاى دار . سوره طه آيه 14 . ( 7 ) گفت : از بهشت بسوى زمين همگى فرود آييد ، شما ( آدم و حوا ) و ذريه شما و شيطان و ذريه او دشمنان يكديگريد پس وقتى كه هدايت و دين من عرضه بشما مىشود هر كس پيروى كند هدايت مرا پس گمراه و بدبخت نمىشود و كسى كه روى بگرداند از ذكر من پس بدرستى براى اوست زندگى تنگ ، و او را در قيامت كور محشور خواهيم نمود . سوره طه آيه 124 . ( 8 ) و روزى كه آنان راى به آنچه كه به غير خدا مىپرستند محشور مىكنيم پس خداوند به معبودهاى آنان مىگويد : آيا شما بوديد كه اين بندگان مرا گمراه كرديد يا اينكه آنان خودشان راه راى گم كردند ؟ مىگويند منزهى تو ، سزاوار نبود كه ما به غير تو اوليائى بگيريم و ليكن تو اى پروردگار ! ايشان راى و پدرانشان را برخوردار از دنيا كردى تا آنجا كه يكباره ياد تو راى فراموش كردند و چه مردمى تبه روزگار بودند . سوره فرقان آيه 18 .