انسانها جريان دارد ، چه مؤمن و چه كافر ، چه صالح و چه طالح ، چه پيغمبر و چه غير آن . پس حسنات كه عبارت شد از امورى كه انسان به حسب طبع خود آن را حسن و محبوب مىداند ، از قبيل : عافيت و نعمت و امنيت و آسايش همه از ناحيه خداى سبحان است ، و سيئات كه عبارت شد از امورى كه انسان از آن تنفر دارد از قبيل : مرض و ذلت و فقر و مسكنت و فتنه و ناامنى ، همه و همه منشاش خود انسانها هستند نه خداى سبحان ، و بنا بر اين آيه شريفه قريب المضمون به آيه زير است كه مىفرمايد : « ذلِكَ بِأَنَّ اللَّه لَمْ يَكُ مُغَيِّراً نِعْمَةً أَنْعَمَها عَلى قَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ وَأَنَّ اللَّه سَمِيعٌ عَلِيمٌ » « 1 » و اين معنا كه حسنات مستند به خداى تعالى و سيئات مستند به خلق باشد ، منافات ندارد كه از يك نظر كلى هر دو قسم مستند به خداى تعالى باشد كه ان شاء اللَّه تعالى بيان اين عدم منافات خواهد آمد . * ( « وَأَرْسَلْناكَ لِلنَّاسِ رَسُولًا . . . » ) * مىفرمايد : تو اى محمد از قبل ما هيچ سمتى ندارى ، جز اينكه رسول مايى و وظيفه تو رساندن پيام است و شان تو همان رسالت است و بس ، غير از آن هيچ كارى ندارى و هيچ اختيارى در امر خلق به دست تو نيست تا در خوش قدمى و بد قدمى اثرى داشته باشى و يا سيئات و ضررهايى به طرف مردم بكشانى و يا حسنات و منافعى از آنان دور سازى . اين مضمون آيه در آن دو نكته است : يكى رد قول كسانى كه گرفتارىها و ناملايمات خود را از بد قدمى رسول خدا ( ص ) مىدانستند و دوم تعريضى است بر اين گونه افراد كه مىگفتند : * ( « هذِه مِنْ عِنْدِكَ » ) * : ( اين بدبختى ما از ناحيه تو است ) و سپس در تاييد اين رد و تعريض فرمود : * ( « وَكَفى بِاللَّه شَهِيداً » ) * . * ( « مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللَّه . . . » ) * اين جمله استينافى است يعنى : جمله اى است از نو كه مطلب آيه سابق را كه مىفرمود : * ( « وَأَرْسَلْناكَ لِلنَّاسِ رَسُولًا » ) * تاكيد و تثبيت نموده ، در عين حال حكم آن آيه را تعليل مىكند ، مىفرمايد : اينكه گفتيم ما تو را به عنوان رسول فرستاديم و تو جز اين سمت را ندارى ، علتش اين است كه هر كس تو را به آن جهت كه رسول مايى اطاعت كند ، در حقيقت ما را اطاعت كرده و كسى كه از تو اعراض كند ، از ما اعراض كرده و ما تو را حافظ و نگهبان بر آنان نفرستاده‌ايم .

--> ( 1 ) و اين بدان جهت است كه خداى تعالى نعمتى را كه بر مردمى ارزانى داشته تغيير نمىدهد تا آنكه آن مردم ، خود تغيير دهند و خدا شنواى دانا است . « سوره انفال ، آيه 53 » .