از مشركين مكه پنهان مىداشتند . و به همين جهت مشركين به خيال اينكه آنان نيز مشركند ، همراه خود به جنگ بدر آوردند ، و بعضى از آن مسلمانان در آن جنگ آسيب ديدند و بعضى ديگر كشته شدند . مسلمانان گفتند ما اطلاع داريم كه اين چند نفر مسلمان بودند ، و با اكراه مشركين به جنگ ما آمدند ، لازم است براى آنان طلب مغفرت كنيد . در اين جريان بود كه آيه شريفه : * ( « إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ . . . » ) * نازل شد . ابن عباس ميگويد : سپس اين آيه را براى مسلمانانى كه در مكه بودند نوشتند ، و فهماندند كه هيچ عذرى در باقى ماندن در مكه ندارند . آن مسلمانان بعد از اطلاع از اين آيه از مكه خارج شدند و به دنبالشان مشركين از مكه بيرون آمده و خود را به آنان رساندند . و دستگيرشان نموده ، دچار فتنه و شكنجه شان كردند و از اسلام پشيمانشان ساختند و در اين جريان بود كه آيه شريفه : « وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّه فَإِذا أُوذِيَ فِي اللَّه جَعَلَ فِتْنَةَ النَّاسِ كَعَذابِ اللَّه » « 1 » مسلمانان اين آيه را نيز به مسلمانان مكه نوشتند و مسلمانان مكه اندوهناك شده و از هر خيرى نوميد شدند و مجددا آيه : « ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ هاجَرُوا مِنْ بَعْدِ ما فُتِنُوا ثُمَّ جاهَدُوا وَصَبَرُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِها لَغَفُورٌ رَحِيمٌ » « 2 » نازل شد ، و مسلمانان اين آيه را نيز به آن مسلمانان نوشتند و اضافه كردند كه خداى تعالى راه نجاتى پيش پايتان گذاشته ، از فرصت استفاده كنيد و از مكه بيرون شويد . مسلمانان نامبرده از مكه بيرون آمدند ، ولى اين بار نيز مشركين آنان را تعقيب نموده ، با آنها قتال كردند ، بعضى از آنها كشته شدند ، و بعضى نجات يافته و به مدينه رسيدند . « 3 » و در در المنثور است كه ابن جرير و ابن ابى حاتم از ضحاك روايت كرده كه در تفسير اين آيه گفته است : در باره طايفه اى از منافقين نازل شده كه در هنگام هجرت رسول خدا ( ص ) از آن جناب تخلف كردند و با آن حضرت به مدينه نيامدند . ولى با مشركين براى جنگ بدر خارج شدند و در آن جنگ در ضمن كشتگان قريش ديده شدند و خداى تعالى در باره آنان آيه مورد بحث را نازل كرد . « 4 »

--> ( 1 ) و بعضى از مردم كسانيند كه مىگويند ايمان آورديم به خدا ، ولى همين كه گرفتار شكنجه كفار مىشوند فتنه و شكنجه انسانها را همانند عذاب خدا مىپندارند . « سوره عنكبوت ، آيه 10 » . ( 2 ) آن گاه پروردگار تو نسبت به كسانى كه بعد از آن فتنه - كه در اثر شكنجه كفار به كفر برگشتند البته به شرطى كه جهاد نموده ، بر دشواريها صبر كنند ، آمرزنده مهربان است . آرى پروردگار تو بعد از آنچه گذشت ، آمرزگار رحيم است . « سوره نحل ، آيه 110 » . ( 3 ) در المنثور ، ج 2 ص 205 . ( 4 ) در المنثور ، ج 2 ص 206 .