السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
86
تفسير الميزان ( فارسي )
شعائر آن را به پا داشته ، احكامش را عملى سازد ) بايد از آن سرزمين كوچ كرده بجايى ديگر مهاجرت نمايد ، حال چه اينكه سرزمين اول نام و عنوانش دار شرك باشد يا نباشد و چه اينكه سر زمين دوم نام و عنوانش دار اسلام باشد و يا نباشد . براى اينكه نام و عنوان در اسلام مطرح نيست ، و بسيارى از اسماء و عناوين كه در صدر اسلام بوده امروز دستخوش دگرگونى شده و مسماهاى آن روز را از دست داده و اصل اسلام به صورت يك جنسيت ( و به اصطلاح امروز ، اسلام شناسنامه اى ) در آمده ، و مسلمان تنها جنبه يك عنوان و نامگذارى را به خود گرفته ، بدون اينكه رعايت شود اين شخص مسلمان ، عقايد اسلامى را دارد يا نه ؟ و به راستى به آن عقايد معتقد هست يا نه ؟ و آيا به احكام اسلام عمل مىكند يا خير ؟ در حالى كه قرآن كريم اثر را تنها مترتب بر حقيقت هر چيزى مىداند ، نه بر اسم آن چيز و مردم را به عملى تكليف مىكند به اينكه آن عمل را با روح و حقيقتش انجام دهند و به صورت آن اكتفاء نكنند . از آن جمله مىفرمايد : « لَيْسَ بِأَمانِيِّكُمْ وَلا أَمانِيِّ أَهْلِ الْكِتابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً يُجْزَ بِه وَلا يَجِدْ لَه مِنْ دُونِ اللَّه وَلِيًّا وَلا نَصِيراً - وَمَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحاتِ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلا يُظْلَمُونَ نَقِيراً » . « 1 » و نيز مىفرمايد : « إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هادُوا وَالنَّصارى وَالصَّابِئِينَ مَنْ آمَنَ بِاللَّه وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَعَمِلَ صالِحاً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلا هُمْ يَحْزَنُونَ » « 2 » . بحث روايتى در در المنثور است كه ابن جرير و ابن منذر و ابن ابى حاتم و ابن مردويه و بيهقى در سنن خود از ابن عباس روايت كردهاند كه گفت : طايفه اى از اهل مكه مسلمان شدند و اسلام خود را
--> ( 1 ) به دلخواه شما و دلخواه اهل كتاب نيست ، هر كس عملى زشت انجام دهد ، كيفرش را خواهد ديد . و براى خود جز خداى تعالى كسى را ولى و ياور نخواهد يافت و كسى كه عمل صالحى كند چه مرد و چه زن به شرطى كه ايمان داشته باشد ، اين گونه افراد داخل بهشت خواهند شد و ذرهاى ظلم نخواهند ديد . « سوره نساء ، آيه 124 » . ( 2 ) حاصل مضمون آيه : محققا كسانى كه دعويدار ايمان و اسلامند ، و يا خود را به يهودىگرى معرفى مىكنند ، و يا ادعاى نصرانىگرى و يا صابئىگرى دارند ، بيهوده دل خود را به اين نامها و عناوين خوش كردهاند ، هر كس به خدا و روز جزا ايمان داشته باشد و عمل صالح كند ، اجرشان نزد پروردگارشان محفوظ است ، نه ترسى است بر آنان و نه اندوهگين مىشوند . « سوره بقره ، آيه 62 » .