سؤال از ملائكه موكل بر قبض ارواح اختصاص به ظالمين ندارد ، بلكه همانطور كه از آيات سوره نحل نيز استفاده شد ، اين سؤال را از همه مىكنند ، چه متقين و چه غير ايشان ، و به راستى مىخواهند بفهمند كه اين شخص كه دارند جانش را مىگيرند ، از كدام طائفه بوده ، و وقتى معلومشان شد كه از ظالمين بوده ، آن وقت به عنوان سرزنش مىپرسند : * ( « ألَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّه واسِعَةً » ، ) * پس استفهام دوم به هر حال توبيخى است ، چه اينكه اولى نيز توبيخى باشد و چه نباشد . ملائكه در گفتار خود كلمه « ارض » را بر كلمه « اللَّه » اضافه كردند و زمين را به خدا نسبت داده ، پرسيده‌اند : مگر ارض خدا واسع نبود ؟ و اين خالى از يك نكته نيست و آن نكته اشاره است به اينكه خداى سبحان قبل از آنكه بندگان خود را به ايمان و عمل صالح دعوت كند ، اول زمين خود را فراخ قرار داد تا اگر كسى شرائط محليش اجازه اش نمىدهد ايمان بياورد به محل ديگر برود و اين نكته كه در آيه مورد بحث بطور اشاره آمده در آيه زير نيز به آن اشاره كرده مىفرمايد : * ( « وَمَنْ يُهاجِرْ فِي سَبِيلِ اللَّه يَجِدْ فِي الأَرْضِ مُراغَماً كَثِيراً وَسَعَةً » ) * « 1 » . ملائكه علاوه بر اين ارض اللَّه را متصف به صفت فراخى كردند و اين براى آن بود كه بتوانند از هجرت تعبير كنند به * ( « فَتُهاجِرُوا فِيها » ) * ، يعنى هجرت كنيد از بعضى قسمتهاى زمين به بعضى ديگر آن ، و اگر فرض وسعت در بين نبود على القاعده بايد مىگفتند : « فتهاجروا منها » ، از آن نقطه كه بوديد هجرت مىكرديد . خداى تعالى بعد از نقل گفتگوى ملائكه با انسان در حال احتضار در باره ستمكاران حكم كرده به اينكه « اينان منزلگاهشان جهنم است و بد منزلگاهى است » . * ( « إِلَّا الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجالِ وَالنِّساءِ وَالْوِلْدانِ . . . » ) * اين استثناء به اصطلاح استثنايى است منقطع ، يعنى افراد استثناء شده قبلا در بين جمعيت مستثنا منه نبودند و اگر افراد نامبرده يعنى رجال و نساء و ولدان را نخست مستضعف خواند و سپس اين تعبير خود را با جمله بعدى تفسير كرد ، براى اين بود كه بفهماند افرادى كه قبلا مورد بحث بودند ادعاى استضعاف مىكردند ، ولى در حقيقت مستضعف نبودند ، چون مىتوانستند شرائط زندگى خود را عوض كنند و خود را از استضعاف رها سازند مستضعف حقيقى اين مردان و زنان و كودكانى هستند كه نمىتوانند خود را از وضعى كه دارند رها سازند

--> ( 1 ) و كسى كه در راه خدا از وطن و محل زندگيش چشم بپوشد و هجرت كند ، در زمين پناهگاه و وسعتى بسيار خواهد يافت .