به پايه آن نمىرسد . تشديد در آن به حدى رسيده كه خداى سبحان دوستداران اهل كتاب و كفار را از اسلام بيرون و در زمره خود كفار دانسته و فرموده : * ( « وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّه مِنْهُمْ » ) * و نيز خداى تعالى آنان را از خود نفى كرده و فرموده : « وَمَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللَّه فِي شَيْءٍ » « 1 » . و نيز نه يك بار و دو بار بلكه به نهايت درجه تحذيرشان كرده و فرموده : « وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّه نَفْسَه » « 2 » و ما در آنجا كه پيرامون اين آيه بحث مىكرديم گفتيم : مدلول آن اين است كه محذورى كه از آن تحذير كرده حتما واقع خواهد شد و به هيچ وجه تبديل پذير نيست . و اگر بخواهى مطلب بيش از اين روشن شود بايد در سوره هود به اين آيات توجه كنى كه مىفرمايد : « وَإِنَّ كُلًّا لَمَّا لَيُوَفِّيَنَّهُمْ رَبُّكَ أَعْمالَهُمْ » « 3 » و قبل از اين آيه داستان امتهاى نوح و هود و صالح و غير آن را در آيات زيادى و سپس اختلاف يهود در باره كتابشان را ذكر كرده آن گاه فرموده : « إِنَّه بِما يَعْمَلُونَ خَبِيرٌ » و سپس خطاب را متوجه رسول گرامى خود نموده مىفرمايد : « فَاسْتَقِمْ كَما أُمِرْتَ وَمَنْ تابَ مَعَكَ وَلا تَطْغَوْا » ملاحظه مىكنيد كه در آخر همين آيه خطاب را اجتماعى كرد و دنبالش فرمود : « إِنَّه بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ » « 4 » آن گاه دقت كن در آيه بعدش كه مىفرمايد : « وَلا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ وَما لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّه مِنْ أَوْلِياءَ ثُمَّ لا تُنْصَرُونَ » « 5 » كه از جمله اول فهميده مىشود منظور از « لَيُوَفِّيَنَّهُمْ » تنها سزاى آخرتى اعمال نيست چون گفتيم اين آيه بعد از نقل عذابهايى است كه در دنيا بر سر امتهاى گذشته آمده و بعد از نقل اختلاف يهود و بيان توفيه اعمال ، نتيجه مىگيرد كه پس شما امت اسلام استقامت كنيد و از طغيان بپرهيزيد و به ستمكاران دل نبنديد كه اگر چنين كنيد هيچيك از آنها كه مورد اعتماد و ركون شما باشند شما را يارى نمىكنند و گرفتار آتش خواهيد شد .

--> ( 1 ) و كسى كه چنين كند هيچ رابطه اى با خدا ندارد . « سوره آل عمران ، آيه 28 » . ( 2 ) خدا شما را از خود بر حذر داشته . « سوره آل عمران ، آيه 28 و 30 » . ( 3 ) و هيچيك از آنان نيست مگر آنكه بطور قطع پروردگارت پاداش اعمالشان را خواهد داد . « سوره هود : آيه 111 » . ( 4 ) پس به همان نحوى كه مامور شده اى استقامت كن ، هم خودت و هم هر كس كه با تو به سوى خدا برگشته و طغيان مكنيد كه او بدانچه مىكنيد بينا است . « سوره هود ، آيه 112 » . ( 5 ) و به كسانى كه ستم كردند ركون و اعتماد مكنيد و دل به آنان مبنديد و گرنه آتش شما را خواهد گرفت و آن وقت غير از خدا هيچ ولى و ياورى از انواع ياوران نخواهيد داشت و در نتيجه يارى نخواهيد شد . « سوره هود ، آيه 113 » .