بر معارف الهى و احكام عملى باشد حتما بايد كسانى مستحفظ و شاهد بر آن باشند و همين معنا مطلوب را اثبات مىكند . پس اينكه امام ( ع ) فرمود : « پس اين ائمه در منزلتى پائينتر از انبيا قرار دارند » معنايش اين است كه از آيه ترتيب استفاده مىشود ، ترتيب از حيث كمال و فضيلت ، رتبه اول را انبيا دارند و رتبه پائينتر را ائمه هم چنان كه احبار ( كه همان علما باشند ) در رتبه پائينتر از ائمه واقعند و اينكه فرمود : « مردم را به علم خود تربيت مىكنند » از ظاهرش بر مىآيد كه امام ( ع ) مساله تربيت را از ماده و ريشه كلمه « ربانى » كه همان تربيت است گرفته باشد نه از ربوبيت ، بقيه فقرات روايت در همانجا كه خلاصه معنايش را آورديم روشن شد . و چه بسا منظور امام ( ع ) در روايت عياشى همين باشد ، عياشى كه روايت قبلى نيز از او نقل شده از مالك جهنى نيز روايت آورده كه گفت : امام باقر ( ع ) در تفسير آيه : * ( « إِنَّا أَنْزَلْنَا التَّوْراةَ فِيها هُدىً وَنُورٌ ) * . . . * ( بِمَا اسْتُحْفِظُوا مِنْ كِتابِ اللَّه » ) * فرمود : اين آيه شريفه در باره ما نازل شده . « 1 » و در تفسير برهان در ذيل جمله : * ( « وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّه فَأُولئِكَ هُمُ الْكافِرُونَ » ) * ، از كافى نقل كرده كه او به سند خود از عبد اللَّه بن مسكان بطور رفع ( يعنى حذف سند تا رسول خدا ( ص ) از آن جناب روايت كرده كه فرمود : كسى كه در مورد دو درهم حكمى به جور براند و طرف را مجبور به اجراى آن كند ، از اهل اين آيه خواهد بود كه مىفرمايد : « كسانى كه طبق ما انزل اللَّه حكم نكنند كافرند » ، راوى مىگويد : عرضه داشتم : چگونه مجبور به اجرا كند ؟ فرمود : حاكمى داراى قدرت اجرا باشد ، شلاق و زندان داشته باشد ، محكوم اگر به حكمش رضايت داد كه هيچ و اگر رضايت نداد او را با شلاق بزند و در زندان خود محبوسش كند . « 2 » مؤلف : اين روايت را شيخ طوسى نيز در تهذيب به سند خود تا ابن مسكان و از آنجا تا رسول خدا ( ص ) بدون سند آورده « 3 » ، عياشى آن را در تفسير خود بطور مرسل و بدون سند از ابن مسكان نقل كرده « 4 » و معناى اول حديث به طرق ديگرى نيز از ائمه اهل بيت

--> ( 1 ) تفسير عياشى ج 1 ص 322 ح 118 . ( 2 ) تفسير برهان ج ص 476 ح 1 . ( 3 ) تهذيب الاحكام ج 6 ص 222 - 221 ح 16 . ( 4 ) تفسير عياشى ج 1 ص 223 ح 120 .