پس جمله مورد بحث كه مىفرمايد : * ( « وَمُهَيْمِناً عَلَيْه » ) * متمم جمله قبل است كه مىفرمايد : * ( « مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْه مِنَ الْكِتابِ » ) * متممى است كه آن را توضيح هم مىدهد ، چون اگر اين جمله نبود ممكن بود كسى توهم كند كه لازمه تصديق تورات و انجيل اين است كه قرآن احكام و شرايع آن دو را نيز تصديق كرده باشد ، به اين معنا كه حكم كرده باشد به اينكه شرايع تورات و انجيل هم اكنون نيز باقى است ، و قرآن هيچ تغيير و تبديلى در آن نداده ، و همين كه فرمود : قرآن در عين اينكه تورات و انجيل را تصديق دارد ، مهيمن بر آن دو نيز هست ، ديگر جاى اين توهم باقى نمىماند ، و مىفهماند كه تصديق قرآن به اين معنا است كه قرآن قبول دارد كه اين دو كتاب از ناحيه خدا نازل شده ، و خداى تعالى مىتواند هر گونه تصرفى در آنها بنمايد ، پاره اى احكام آن دو را نسخ ، و پاره اى ديگر را تكميل كند ، هم چنان كه جمله بعدى كه در ذيل آيه است به اين نكته اشاره نموده و مىفرمايد : * ( « وَلَوْ شاءَ اللَّه لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً واحِدَةً ، وَلكِنْ لِيَبْلُوَكُمْ فِي ما آتاكُمْ » ) * . بنا بر اين معناى جمله : * ( « مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْه » ) * اين است كه قرآن قبول دارد كه تورات و انجيل و معارف و احكامش از ناحيه خدا نازل شده بود و مناسب با حال انسانهاى قبل از اين بود ، پس منافات ندارد كه در عين اينكه از ناحيه خدا بوده امروز نسخ و تكميل شود ، چيزى از آنها حذف و چيز ديگرى اضافه شود ، همانطور كه مسيح ( ع ) و يا انجيل مسيح ( ع ) مصدق تورات بود ، و در عين حال بعضى از محرمات تورات را حذف نموده ، آنها را حلال كرد و قرآن كريم اين معنا را از آن جناب حكايت نموده كه فرمود : « وَمُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْراةِ وَلأُحِلَّ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِي حُرِّمَ عَلَيْكُمْ » « 1 » . * ( « فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّه ، وَلا تَتَّبِعْ أَهْواءَهُمْ عَمَّا جاءَكَ مِنَ الْحَقِّ » ) * يعنى وقتى شريعت نازله به تو و شريعتى كه در گنجينه قرآن تو ، به وديعه سپرده شده حق باشد ، به اين معنا كه هم آن احكامش كه موافق با كتب آسمانى قبل است حق باشد ، و هم آنچه كه مخالف آنها است حق باشد ، بدان جهت كه مهيمن بر آنها است ، پس تو جز اين وظيفه

--> ( 1 ) من فرستاده به سوى بنى اسرائيلم ، در حالى كه تورات موجود را تصديق دارم ، فرستاده شده‌ام تا براى شما حلال كنم بعضى از چيزهايى كه بر شما حرام بود . « سوره آل عمران ، آيه 50 » .