السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

525

تفسير الميزان ( فارسي )

اوست كه خدا آن را آيت قرار داده براى همه عالميان . « 1 » ( احتمال مىرود عبارت ( لجه سائله ) كه در حديث آمده به معناى آن باشد كه شن روان از كوه سرازير مىشده ، و چون سرخ رنگ بوده كعب آن را اثر خون هابيل تعبير كرده « مترجم » ) . اين دو روايت دلالت دارد بر اينكه در آن نقطه اثرى ثابت بوده كه ادعا شده اثر خون هابيل مقتول است و اين سخن به سخنان خرافى شبيه است ، گويا رندى اين سخن را از پيش خود انتشار داده تا توجه مردم را به آن نقطه جلب كند ، و مردم به زيارتش بروند ، و نذوراتى و هدايايى براى آن كوه ببرند ، نظير جاى پايى كه در سنگ درست مىكنند و نامش را قدمگاه مىگذارند ، و از آن جمله است قبرى كه در بندر جده در عربستان سعودى قرار دارد ، بر سر زبانها افتاده كه اينجا قبر حوا همسر آدم و جده بنى نوع بشر است ، و چيزهايى ديگر نظير آن . و در در المنثور آمده كه احمد و بخارى و مسلم و ترمذى و نسايى و ابن ماجه و ابن جرير و ابن منذر از ابن مسعود روايت كرده‌اند كه گفت : رسول خدا ( ص ) فرمود : هيچ خون بنا حقى در بين بشر ريخته نمىشود ، مگر آنكه سهمى از گناه آن به گردن پسر آدم است ، چون او اولين كسى بود كه قتل نفس را سنت كرد . « 2 » مؤلف : اين معنا نيز به غير از طريق بالا به طرق ديگر هم از شيعه نقل شده و هم از اهل سنت . و مرحوم كلينى در كافى به سند خود از حمران روايت كرده كه گفت : من به امام ابى جعفر ( ع ) عرضه داشتم معناى اين كلام خداى تعالى كه مىفرمايد : * ( « مِنْ أَجْلِ ذلِكَ كَتَبْنا عَلى بَنِي إِسْرائِيلَ أَنَّه مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسادٍ فِي الأَرْضِ ، فَكَأَنَّما قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعاً » ) * چيست ؟ و چگونه كشتن يك نفر مثل كشتن همه مردم است ؟ فرمود : معنايش اين است كه او را در جايى از جهنم جاى مىدهند كه در آنجا عذاب به منتها درجه است ، جايى است كه اگر كسى همه مردم را بكشد نيز در آنجا كيفر مىبيند ، عرضه داشتم : حال اگر قاتل بعد از قتل اولش مجددا فردى ديگر را به قتل برساند چطور ؟ فرمود : همان عذابش مضاعف مىشود . « 3 »

--> ( 1 ) الدر المنثور ج 2 ص 275 . ( 2 ) الدر المنثور ج 2 ص 276 . ( 3 ) فروع كافى ج 7 ص 271 ح 1 .