السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

474

تفسير الميزان ( فارسي )

« أَلا إِنَّ أَوْلِياءَ اللَّه لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلا هُمْ يَحْزَنُونَ » « 1 » . و نيز ممكن است كه متعلق كلمه « انعم » ( يعنى نعمتى كه با آن انعام شده‌اند ) يعنى كلمه خوف حذف شده باشد كه در اين صورت معنا چنين مىشود « دو تن از كسانى كه خداى تعالى با ترس از خودش انعامشان كرده بود ، گفتند . . . » ، و اگر مفعول كلمه « يخافون » را نياورد و نفرمود : از چه مىترسند ، بدين جهت بود كه از جمله : * ( « أَنْعَمَ اللَّه عَلَيْهِمَا » ) * فهميده مىشد ، چون معلوم بود كه ترس آن دو تن از مردم جبار آن سرزمين نبوده و گر نه به بنى اسرائيل نمىگفتند : * ( « ادْخُلُوا عَلَيْهِمُ الْبابَ » ) * . بعضى از مفسرين گفته‌اند : ضمير جمع در كلمه « يخافون - مىترسند » به بنى اسرائيل بر مىگردد ، و ضميرى كه بايد از جمله به موصول « الذين » بر گردد حذف شده ، و تقدير كلام « و قال رجلان من الذين يخافهم بنو اسرائيل » است ، و معناى آيه چنين است : « و دو نفر از كسانى كه بنى اسرائيل از آنان مىترسيدند به يكديگر گفتند : اين جماعت كه به اسلام در آمده‌اند و تسليم فرمان موسى هستند مورد انعام خدا واقع شده‌اند » و مفسرين نامبرده گفتار خود را با روايتى كه به ابن جبير منسوب است تاييد نموده‌اند ، چون به حسب آن روايت ابن جبير كلمه « يخافون » را به صيغه مجهول يعنى با ضمه يا خوانده ، در نتيجه معناى * ( « الَّذِينَ يَخافُونَ » ) * كسانى كه مردم از آنها مىترسند . خواهد بود ، و در توجيه نظريه خود گفته‌اند : دو نفر از عمالقه يعنى اهل سرزمين مقدس قبلا به موسى ايمان آورده ، و به بنى اسرائيل پيوسته بودند ، آن دو نفر به بنى اسرائيل به عنوان راهنمايى و اينكه چگونه بر عمالقه مسلط شوند و چگونه سرزمين مقدس را موطن خود سازند گفتند : خدا بر ما منت نهاده كه به دين اسلام در آمديم ، اينك به شما سفارش مىكنيم كه چنين و چنان كنيد . « 2 » و اين تفسير همانطور كه گفتيم مستند به بعضى از اخبار است كه در تفسير اين آيات وارد شده ، « 3 » و ليكن از آنجا كه همه خبر واحد است و مضمونش هيچ شاهدى از قرآن و غير قرآن ندارد نمىتوان به آن اعتماد نمود . * ( « ادْخُلُوا عَلَيْهِمُ الْبابَ » ) * بعيد نيست منظور از اينكه گفتند « از در بر آنان درآئيد » اين باشد كه اول به اولين شهر عمالقه حمله كنيد ، كه در مرز عمالقه و به منزله دروازه اين سرزمين

--> ( 1 ) آگاه باش كه اولياى خدا نه خوفى دارند و نه اندوهناك مىشوند . « سوره يونس آيه 62 » . ( 2 ) الكشاف ج 1 ص 620 . ( 3 ) در المنثور ج 2 ص 271 .