السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

466

تفسير الميزان ( فارسي )

مورد بحث نيز بر اين معنا دلالت دارد . و از جمله : * ( « وَآتاكُمْ ما لَمْ يُؤْتِ أَحَداً مِنَ الْعالَمِينَ » ) * به دست مىآيد كه قبل از فرمان داخل شدن در سرزمين مقدس عده اى از معجزات از قبيل من و سلوى و انفجار چشمه هاى دوازده گانه از يك سنگ و سايه افكندن ابر بر سر آنان رخ داده بوده . و از اينكه جمله : * ( « الْقَوْمِ الْفاسِقِينَ » ) * دو نوبت تكرار شده چنين بر مىآيد كه قبل از اين فرمان از ناحيه بنى اسرائيل مخالفت و معصيت رسول مكرر پيش آمده بوده و به قدرى اين مخالفت را تكرار كرده‌اند كه صفت فسق بر آنان صادق شده . بنا بر اين همه اينها قرينه هايى است كه دلالت مىكند بر اينكه داستان داخل نشدنشان به ارض مقدسه و در نتيجه سرگردانيشان در قسمت اخير زندگى موسى ( ع ) در بين بنى اسرائيل واقع شده ، و غالب داستانهايى كه در قرآن كريم از بنى اسرائيل حكايت شده قبل از اين قسمت بوده . پس اينكه موسى ( ع ) خطاب به قوم خود فرموده : * ( « اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّه عَلَيْكُمْ » ) * منظور از آن نعمتهايى است كه خداى تعالى بر بنى اسرائيل ارزانى داشته و آنان را بدان اختصاص داده و اگر قبل از صدور اين فرمان كه بايد داخل ارض مقدسه شوند نعمتها را به رخ آنان كشيده و بيادشان آورده ، براى اين بوده كه اين فرمان را با نشاط بپذيرند ، و آن را مايه زيادتر شدن نعمت و تماميت نعمتهاى قبلى خود تلقى كنند ، چون خداى تعالى قبل از اين فرمان نعمتها به آنان ارزانى داشته بود موسى را بر آنان مبعوث نموده و به سوى دين خود هدايتشان كرده بود و از شر آل فرعون نجاتشان داده تورات را بر آنان نازل و شريعت را برايشان تشريع كرده بود ، ديگر تا تماميت نعمت چيزى به جز تشكيل حكومت نمانده بود و فرمان داخل شدن در ارض مقدسه به همين منظور بوده كه در آن سرزمين توطن نموده آقايى و استقلال به دست آورند . خداى تعالى در آيات مورد بحث كه مىخواهد نعمتها را بطور تفصيل ياد آور شود آنها را به سه دسته تقسيم كرده و فرمود : * ( « إِذْ جَعَلَ فِيكُمْ أَنْبِياءَ » ) * ، كه اين يك قسم از نعمتهايى است كه به بنى اسرائيل ارزانى داشته بود ، و آن يا به اين بود كه ريشه دودمان آنان را انبيايى چون ابراهيم و اسحاق و يعقوب و انبياى بعد از ايشان قرار داده بود ، و يا اينكه انبيايى از خصوص بنى اسرائيل چون يوسف و اسباط و موسى و هارون برگزيده بود ، و اين نعمت كه آغازگر دودمان قومى برگزيدگان از خلق و انبياى عظام باشد خود نعمتى است كه هيچ نعمتى به پايه آن نمىرسد . قسم دوم از نعمتها را جمله : * ( « وَجَعَلَكُمْ مُلُوكاً » ) * بيان مىكند و مىفرمايد خداى