دلهاتان نبود ، هر آينه شما هم مىديديد آنچه را كه من مىبينم ، و مىشنيديد آنچه را كه من مىشنوم « 1 » خداى تعالى هم فرموده : « وَالَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا ، وَإِنَّ اللَّه لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ » « 2 » ، ظاهر آيه شريفه : « وَاعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ » « 3 » ، نيز بر اين معنا دلالت دارد ، براى اينكه به دست آوردن يقين را نتيجه عبادت خوانده و فرمود : « پروردگارت را عبادت كن تا يقين به دستت آيد » ، و نيز آيه زير كه مىفرمايد : « وَكَذلِكَ نُرِي إِبْراهِيمَ مَلَكُوتَ السَّماواتِ وَالأَرْضِ وَلِيَكُونَ مِنَ الْمُوقِنِينَ » « 4 » ، كه وصف ايمان را گره خورده مربوط به مشاهده ملكوت دانسته ، و نيز آيه شريفه زير كه مىفرمايد : « كَلَّا لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ لَتَرَوُنَّ الْجَحِيمَ ثُمَّ لَتَرَوُنَّها عَيْنَ الْيَقِينِ » « 5 » و نيز فرموده : « إِنَّ كِتابَ الأَبْرارِ لَفِي عِلِّيِّينَ وَما أَدْراكَ ما عِلِّيُّونَ كِتابٌ مَرْقُومٌ يَشْهَدُه الْمُقَرَّبُونَ » « 6 » ، اين خود يك حقيقتى است قرآنى كه خواننده عزيز بايد براى رسيدن به بحث مفصل آن منتظر آينده - يعنى تفسير سوره مائده ( آيه 55 ) « إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّه وَرَسُولُه . . . » و آيه « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ . . . » « 7 » - باشد . و قرآنى بودن اين حقيقت منافاتى با سخنان قبلى ما ندارد ( كه گفتيم قرآن كريم طريقه تفكر فطرى را كه خلقت بشر بر آن طريقه است و حيات بشر مبتنى بر آن است پيشنهاد مىكند ) براى اينكه رسيدن به ملكوت آسمانها و زمين موهبتى است الهى كه خداى تعالى هر يك از بندگان خود را كه بخواهد به آن اختصاص مىدهد ، و معلوم است كه عاقبت از آن مردم با تقوا است ، ( ليكن نمىتوان كل بشر را از طريقه تفكر باز داشت ، به اميد اينكه كل بشر مشمول چنين موهبتى شوند )

--> ( 1 ) مسند الامام احمد بن حنبل ج 5 ص 266 . ( 2 ) آنها كه در راه ما جهاد مىكنند ما به راههاى خود راهنماييشان مىكنيم ، و محققا خدا با نيكوكاران است . « سوره عنكبوت ، آيه 69 » ( 3 ) « سوره حجر ، آيه 99 » . ( 4 ) و ما اين چنين ملكوت آسمانها و زمين را به ابراهيم نشان داديم ، تا چنين و چنان شود و تا از صاحبان يقين گردد . « سوره انعام ، آيه 75 » . ( 5 ) نه چنين نيست بلكه اگر صاحب علم اليقين مىشديد مسلما دوزخ را مىديديد ، و سپس آن را به عين اليقين مشاهده مىكرديد . « سوره تكاثر آيه 7 » . ( 6 ) محققا كتاب و نامه اعمال نيكان در عليين است ، و تو نمىدانى عليين چيست ، كتابى است نوشته شده كه فقط مقربين درگاه خدا آن را مشاهده مىكنند . « سوره مطففين ، آيه 21 » . ( 7 ) « سوره مائده ، آيه 105 » .