اين تعبير كنايه از اعتدال و ميانه روى در مسير زندگى است ، و نيز فرموده : « إِنْ تَتَّقُوا اللَّه يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقاناً » « 1 » ، و نيز فرموده : « وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوى وَاتَّقُونِ يا أُولِي الأَلْبابِ » « 2 » ، يعنى شما بدان جهت كه صاحب خرد هستيد در به كار بستن عقل و خردتان نيازمند به تقوا هستيد ( و خدا داناتر است ) و نيز فرموده : « وَنَفْسٍ وَما سَوَّاها فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَتَقْواها قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاها وَقَدْ خابَ مَنْ دَسَّاها » « 3 » ، و نيز فرموده : « وَاتَّقُوا اللَّه لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ » « 4 » . آيات فوق آثار ميانه روى و تقوا و خردمندى را تذكر مىداد ، آيات ديگرى هست كه در مقابل آن آيات آثار شوم شهوتپرستى و استكبار از پذيرفتن حق و مهمل گذاشتن قلب و چشم و گوش را بيان مىكند ، توجه بفرمائيد : « فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضاعُوا الصَّلاةَ ، وَاتَّبَعُوا الشَّهَواتِ ، فَسَوْفَ يَلْقَوْنَ غَيًّا ، إِلَّا مَنْ تابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صالِحاً » « 5 » كه در اين آيه اثر شهوترانى را بيان مىكند ، و آن عبارت است از غى ، يعنى گمراهى ، و نيز فرموده : « سَأَصْرِفُ عَنْ آياتِيَ الَّذِينَ يَتَكَبَّرُونَ فِي الأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ ، وَإِنْ يَرَوْا كُلَّ آيَةٍ لا يُؤْمِنُوا بِها وَإِنْ يَرَوْا سَبِيلَ الرُّشْدِ لا يَتَّخِذُوه سَبِيلًا ، وَإِنْ يَرَوْا سَبِيلَ الغَيِّ يَتَّخِذُوه سَبِيلًا ، ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَكانُوا عَنْها غافِلِينَ » « 6 » ، كه صريحا اعلام داشته آنهايى كه اسير قواى غضبى هستند از پيروى حق ممنوعند ، و به سوى راه غى و خطا سوق داده مىشوند ، آن گاه اضافه كرده كه اين

--> ( 1 ) اگر از خدا پروا كنيد خداى تعالى برايتان فرقان ( نيروى تشخيص ) قرار مىدهد . « سوره انفال ، آيه 29 » . ( 2 ) توشه برگيريد كه بهترين توشه تقوا است و از من ( پروردگارتان ) پروا كنيد اى خردمندان . « سوره بقره ، آيه 197 » . ( 3 ) سوگند به نفس و تماميتى كه خدا در آن به كار برده ، و در نتيجه تقواى آن را و فجورش را به آن الهام كرده ، و هر كس آن را تزكيه كند رستگار مىشود ، و هر كس آلوده اش كند از بهره هاى هستيش باز مىماند . « سوره شمس ، آيه 10 » . ( 4 ) از خدا پروا كنيد باشد كه رستگار شويد . « سوره آل عمران ، آيه 130 » . ( 5 ) بعد از آن طبقه صالح ، مردمى جانشين آنان شدند كه نماز را و بهره مندى از آن را از دست دادند ، شهوات را دنبال كردند ، اينان خيلى زود گرفتار گمراهى و سردرگمى خواهند شد مگر كسى كه توبه كند و ايمان آورده و اعمال صالح انجام دهد . « سوره مريم ، آيه 60 » . ( 6 ) به زودى كسانى را كه بدون حق در زمين تكبر مىورزند از آيات خود منصرف مىكنم ، بطورى كه هر آيت و معجزه اى ببينند ايمان نياورند ، و هر راه و رشدى پيش پايشان ببينند آن را انتخاب نكنند ، در عوض هر راه خطايى كه ببينند آن را راه خود بگيرند ، و اين بدان جهت است كه گفتيم از در تكبر آيات ما را تكذيب كردند ، و به كلى از آن غافل بودند . « سوره اعراف ، آيه 146 » .