السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
231
تفسير الميزان ( فارسي )
و در باره دخل و تصرف شيطانها فرموده : « وَإِنَّ الشَّياطِينَ لَيُوحُونَ إِلى أَوْلِيائِهِمْ » « 1 » . و خلاصه اينكه شهادت بر صرف نزول قرآن و يا انزال آن ادعا ، آن را از ابهام خارج نمىكند و لذا شهادت را مقيد كرد به قيد « بعلمه » تا بطور كامل روشن سازد كه خداى تعالى هم قرآن را نازل كرد و هم در ابلاغ آن به بشر نظارت نمود و مامورينى براى اين منظور بگماشت ، پس او هم مىداند كه چه نازل كرده و به آن احاطه دارد و هم آن را از كيد شيطانها حفظ مىكند . و وقتى شهادت ، شهادت بر انزال باشد و انزال به وسيله ملائكه صورت بگيرد ، قهرا آنان نيز شاهد بر انزال خواهند بود و بدين جهت شهادت ملائكه را نيز اضافه كرد ، به آيات زير كه در باره نزول قرآن به وسيله ملائكه است ، توجه فرمائيد : « مَنْ كانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّه نَزَّلَه عَلى قَلْبِكَ » « 2 » و نيز در وصف جبرئيل فرشته گراميش فرموده : « إِنَّه لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ ، ذِي قُوَّةٍ عِنْدَ ذِي الْعَرْشِ مَكِينٍ ، مُطاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ » « 3 » و اين آيه دلالت دارد بر اينكه فرشتگانى ديگر در تحت فرمان جبرئيلند و آن فرشتگان همانهايند كه در آيه زير اوصافشان را بيان نموده ، فرموده : « كَلَّا إِنَّها تَذْكِرَةٌ فَمَنْ شاءَ ذَكَرَه فِي صُحُفٍ مُكَرَّمَةٍ مَرْفُوعَةٍ مُطَهَّرَةٍ بِأَيْدِي سَفَرَةٍ كِرامٍ بَرَرَةٍ » « 4 » . و سخن كوتاه اينكه ملائكه از آنجا كه واسطه در انزال هستند قهرا آنان نيز گواهان بر انزالند ، همانطور كه خداى تعالى گواه است « وَكَفى بِاللَّه شَهِيداً » . و دليل بر شهادت خداى تعالى آياتى است كه خداى تعالى در باب تحدى نازل كرده ، مانند آيه زير كه مىفرمايد : « قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الإِنْسُ وَالْجِنُّ عَلى أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هذَا الْقُرْآنِ ، لا يَأْتُونَ بِمِثْلِه وَلَوْ كانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيراً . »
--> ( 1 ) به درستى كه شيطانها به دوستان خود وحى مىكنند . « سوره انعام ، آيه 121 » . ( 2 ) كسانى كه دشمن جبرئيلند بدانند كه جبرئيل قرآن راى بر قلب تو نازل كرده . « سوره بقره ، آيه 97 » . ( 3 ) اين سخن ، گفتار فرستاده اى است بزرگوار ، فرستاده اى نيرومند كه مقام در نزد خداى صاحب عرش دارد ، هم مطاع است و هم در آنجا امين است . « سوره تكوير ، آيه 21 » . ( 4 ) نه ، حاشا كه اين آيات تذكره است ، پس هر كس بخواهد از آن پند مىگيرد ، آياتى است در صحفى كه در درگاه خداى تعالى مورد احترام است و در آسمان مقامى بلند دارد و از تماس شيطان با آنها منزهند ، به دست نويسندگانى نسخه بردارى مىشوند ، فرشتگانى مطيع خداى تعالى . « سوره عبس ، آيه 16 » .