جويند ، به آن شعائر ايمان مىآورند و هر گاه به مشركين و كفار برخورد كنند و تهمتها و سخريه هاى آنان را ببينند امضا مىكنند و در نتيجه كافر مىشوند ، پس اين گونه افراد بطور دائم در حال ايمان آوردن و سپس كافر شدن و باز ايمان آوردن و باز كافر شدنند تا وقتى كه اين رفتار و خصلت ، صفت درونى آنها شود ، آن وقتى است كه كفر باطنيشان رو به زيادت مىگذارد ، اين آن معنايى است كه ما از آيه با در نظر گرفتن قبل و بعد آن مىفهميم - و خدا داناتر است - . و چنين افرادى كه همواره مبتلا به اختلاف احوال هستند و بر يك حالت استقرار ندارند ، قهرا توبه هم ندارد ، براى اينكه بر يك حالت مثلا بر حالت ندامت كه همان توبه است استقرار ندارند . بله اگر از كرده خود پشيمان بشوند و بر اين پشيمانى استقرار داشته باشند بطورى كه ديگر آن تزلزل و اختلاف احوال را نداشته باشند و بيدى نباشند كه به هر بادى مىلرزد ، البته توبه شان قبول مىشود . و به همين جهت است كه خداى تعالى توبه مقبول از مثل چنين منافقانى را مقيد به قيدهايى كرده كه ديگر مجال براى تزلزل و دگرگونگى نگذاشته ، در استثنايى كه مىآيد فرموده : * ( « إِلَّا الَّذِينَ تابُوا وَأَصْلَحُوا وَاعْتَصَمُوا بِاللَّه وَأَخْلَصُوا دِينَهُمْ لِلَّه . . . » ) * يعنى مگر كسانى كه توبه كنند و بعد از توبه ، آنچه از آنان فاسد شده اصلاح كنند و خود را از ترس انحراف به دامن خدا بيفكنند و دين خود را خالص براى خدا سازند . . . * ( « بَشِّرِ الْمُنافِقِينَ بِأَنَّ لَهُمْ عَذاباً أَلِيماً الَّذِينَ يَتَّخِذُونَ . . . » ) * اين آيه شريفه تهديدى است براى منافقين كه آنان را به دوستى با كفار و بريدن از مؤمنين توصيف كرده و اين وصف از نظر مصداق اعم از منافقين است كه دلهايشان ايمان نياورده و تنها به لقلقه زبان تظاهر به ايمان مىكنند و شامل يك عده از مؤمنين نيز مىشود ، آن مؤمنينى كه همواره مبتلاى به دوستى با كفارند و به ظاهر از جماعت مؤمنين فاصله مىگيرند ولى در باطن با آنان اتصال دارند و اين گونه از مؤمنين حتى در زمان رسول خدا ( ص ) نيز بودند . و اين خود تا حدى مؤيد اين احتمال است كه منظور از اين منافقين ، منافقين معروف يعنى كفار باطنى و مسلمانان ظاهرى نباشد بلكه منظور بعضى از مؤمنين باشد كه به جاى مؤمنين ، كفار را اولياى خود مىگرفتند ، مؤيد ديگر اين احتمال ظاهر ، آيه بعدى است كه مىفرمايد : * ( « وَقَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتابِ أَنْ إِذا سَمِعْتُمْ ) * . . . * ( إِنَّكُمْ إِذاً مِثْلُهُمْ » ) * ، چون اين آيه