السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
170
تفسير الميزان ( فارسي )
يَتامَى النِّساءِ اللَّاتِي لا تُؤْتُونَهُنَّ ما كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ » ) * ( تا آخر حديث ) « 1 » . و در همان كتاب آمده كه : عبد بن حميد و ابن جرير از ابراهيم روايت كردهاند كه در ذيل آيه مورد بحث گفته است : اگر وارث ميت دخترى زشت صورت بود هيچ چيزى از ميراث را به او نمىدادند و حتى از ازدواج كردنش جلو گيرى مىنمودند تا بميرد و اموالش را ارث ببرند و به همين جهت بود كه خداى تعالى اين آيه را نازل كرد . « 2 » مؤلف : اين معانى به طرق بسيارى ديگر نقل شده ، هم از طرق شيعه و هم از طرق اهل سنت كه بعضى از آن روايات در اوائل سوره گذشت . و در مجمع در ذيل آيه : * ( « لا تُؤْتُونَهُنَّ ما كُتِبَ لَهُنَّ » ) * جمله را معنا كرده به « ما كتب لهن من الميراث » يعنى « آنچه از ميراث كه خداوند براى آنان نوشته است » آن گاه فرموده : اين تفسير از امام ابى جعفر ( ع ) روايت شده . « 3 » و در تفسير قمى در ذيل آيه : * ( « وَإِنِ امْرَأَةٌ خافَتْ مِنْ بَعْلِها نُشُوزاً . . . » ) * گفته : اين آيه در باره دختر محمد بن مسلمه نازل شد كه او همسر رافع بن خديج بود و داشت پا به سن مىگذاشت ، و رافع بن خديج زن جوانى سر او گرفت و اتفاقا در نظر او از دختر محمد بن مسلمه زيباتر هم بود ، لا جرم دختر محمد بن مسلمه به همسرش رافع گفت : من هيچ شكى ندارم كه تو از من دلسرد و روىگردان شده اى و همسر جوانت را بر من ترجيح مىدهى ، آيا جز اين است ؟ رافع گفت : همين طور است و علتش اين است كه او جوانتر و در نظر من زيباتر از تو است ، حال اگر مايل باشى قرار مىگذاريم كه من دو روز و يا سه روز سهم او باشم و يك روز سهم تو ، دختر محمد بن مسلمه حاضر به اين تقسيم نشد ، رافع به ناچار او را طلاق داد و بعدها يك بار ديگر او را طلاق گفت ، براى نوبت سوم كه مىخواست او را به خانه برگرداند دختر قبول نكرد و گفت : به شرطى بار ديگر همسرت مىشوم كه سهم مرا به كسى ندهى و خلاصه به فرموده آيه شريفه كه مىفرمايد : * ( « وَأُحْضِرَتِ الأَنْفُسُ الشُّحَّ » ) * ، شح و بخل او گل كرد تا آنجا كه رافع او را راضى كرد و طبق دلخواه او مصالحه كرد و خداى تعالى در اين خصوص فرمود : * ( « فَلا جُناحَ عَلَيْهِما أَنْ يُصْلِحا بَيْنَهُما صُلْحاً وَالصُّلْحُ خَيْرٌ » ) * . بعد از آنكه آن زن راضى شد و در خانه شوهر قرار گرفت ، رافع نتوانست بين او و همسر جديد و جوانش به عدالت رفتار كند ، اينجا بود كه آيه :
--> ( 1 و 2 ) در المنثور ، ج 2 ص 231 . ( 3 ) مجمع البيان ، ج 3 ص 118 .