آنجا كه با حكم مورد استفتاءشان تناسب داشت در اينجا ذكر شده ، نظير حكمى كه در آيه بعدى آمده و جمله * ( « وَلَنْ تَسْتَطِيعُوا أَنْ تَعْدِلُوا . . . » ) * بيانگر آن است كه آن نيز از مسائل مورد استفتاء آنان خارج بود . و اگر شرط اصلاح را خوف نشوز و اعراض قرار داد ، نه خود آن دو را ، براى اين بود كه صلح موضوعش از زمانى تحقق مىيابد كه علامتها و آثار ترس آور آن تحقق يابد و سياق دلالت دارد بر اينكه مراد از صلح و مصالحه كردن اين است كه زن از بعضى حقوق زناشويى خودش صرفنظر كند تا انس و علاقه و الفت و توافق شوهر را جلب نمايد و به اين وسيله از طلاق و جدايى جلوگيرى كند و بداند كه صلح بهتر است . * ( « وَأُحْضِرَتِ الأَنْفُسُ الشُّحَّ » ) * كلمه : « شح » به معناى بخل است و جمله مورد بحث مىخواهد اين حقيقت را خاطر نشان سازد كه غريزه بخل يكى از غرائز نفسانيه اى است كه خداى تعالى بشر را بر آن غريزه مفطور و مجبول كرده تا به وسيله اين غريزه منافع و مصالح خود را حفظ نمايد و از ضايع شدن آن دريغ كند ، پس هر نفسى داراى « شح » و « بخل » هست و بخلش همواره حاضر در نزد او است ، يك زن نسبت به حقوقى كه در زوجيت دارد يعنى در لباس و خوراك و بستر و عمل زناشويى ، بخل مىورزد ، يعنى از تلف شدن و غصب شدن آن جلوگيرى مىكند و يك مرد نيز در صورتى كه به زندگى كردن با همسرش بى ميل باشد ، از موافقت و محبت و اظهار علاقه به او بخل مىورزد ، در چنين صورتى حرجى بر آن دو نيست در اينكه بين خود صلح بر قرار نمايند ، يعنى يكى از آن دو از پاره اى حقوق خود چشمپوشى كند . * ( « وَإِنْ تُحْسِنُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ اللَّه كانَ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيراً » ) * اين جمله موعظه اى است براى مردان كه از طريق احسان و تقوا تجاوز نكنند و متذكر اين معنا باشند كه خداى عز و جل از آنچه مىكنند با خبر است ، پس در معاشرت با زنان ، جور و ستم نكنند و آنان را مجبور نسازند كه از حقوق حق خود چشم بپوشند ، هر چند كه خود آنان مىتوانند چنين كنند . * ( « وَلَنْ تَسْتَطِيعُوا أَنْ تَعْدِلُوا بَيْنَ النِّساءِ وَلَوْ حَرَصْتُمْ . . . » ) * اين جمله حكم عدالت در بين زنان كه خداى عز و جل در اول سوره تشريع كرده و به مردان حكم كرده بود كه : « اگر مىترسيد نتوانيد عدالت بر قرار كنيد به يك زن اكتفاء كنيد » « 1 »

--> ( 1 ) « سوره نساء ، آيه 3 » .