السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
13
تفسير الميزان ( فارسي )
و يا امتثال امرى كه از آن ناحيه وارد شده به اينكه مردم مسلمان بايد اكتفاء و قناعت كنند به آن اموالى كه خداى تعالى حلال كرده است . و نيز همخوابگى زن و مرد كه اثر آن ناشى از ازدواج باشد ، حسنه و مباح است و اگر نباشد ، سيئه و حرام و بد است ، براى اينكه آن صفتى كه بايد داشته باشد يعنى موافقت تكليف الهى را ندارد . بنا بر اين حسنات هر چه باشند عناوينى وجودى هستند ، فعل و امر حسن آن امر و فعلى است كه داراى عنوانى وجودى باشند و سيئات عناوينى هستند عدمى و فعل و امر بد آن فعل و امرى است كه آن عنوان وجودى را نداشته باشد و اما متن عمل و نفس آن در دو حال خوب و بد يكى است ( اگر از نفس عمل عكس بردارند خوب و بد آن يكى خواهد بود ) . از نظر قرآن كريم غير از خداى تعالى هر چيزى كه اسم ( شىء - چيز ) بر آن اطلاق شود ، مخلوق خداى تعالى است ، مىفرمايد : « اللَّه خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ » « 1 » و نيز مىفرمايد : « خَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ فَقَدَّرَه تَقْدِيراً » « 2 » و اين دو آيه خلقت را در تمامى چيزها اثبات مىكند . از سوى ديگر در آيه شريفه : « الَّذِي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْءٍ خَلَقَه » « 3 » ، حسن و نيكويى را براى هر خلقت و هر چيز اثبات مىكند ، البته منظور حسنى است كه لازمه خلقت است و از آن جدايى نمىپذيرد بلكه دائر مدار آن است و هر جا آن باشد ، اين نيز هست و بر عكس . بنا بر اين هر چيزى از عنوان حسن و خوبى ، آن مقدارى را دارد كه از خلقت وجود را دارد و اگر در معناى « حسن » به آن معنايى كه گذشت ( دقت نموده و باريك بين باشيم ، اين معنا بيشتر روشن مىگردد ، چون حسن عبارت از موافقت و سازگارى شيء حسن و خوب است با آن غرضى و هدفى كه از آن چيز منظور است . و ما مىبينيم كه اجزاى هستى و ابعاض اين نظام عام عالمى با يكديگر متوافق و سازگارند و حاشا كه رب العالمين چيزى را خلق كرده باشد كه اجزاى آن با هم ناسازگار باشد ، اين جزء آن جزء را باطل كند و آن ، اين را خنثى سازد و در نتيجه و سرانجام غرضش از خلقت آن چيز حاصل نگردد و يا چيزى را خلق كند كه مزاحم خود او شود و او را در رسيدن به غرض از خلقت آن چيز عاجز سازد ، و يا اراده اى كه از خلقت اين نظام عجيب و محير الفكر داشته ، باطل سازد ، چگونه چنين احتمالى درباره خداى تعالى ممكن
--> ( 1 ) پديد آورنده هر چيزى خدا است . « سوره زمر ، آيه 63 و سوره رعد آيه 18 » . ( 2 ) هر چيزى را بيافريد و به نوعى ناگفتنى تقدير كرد . « سوره فرقان ، آيه 2 » . ( 3 ) خداى تعالى آن كسى است كه خلقت هر چيز را نيكو كرد . « سوره سجده ، آيه 7 » .