كار در آمد ستايش و در غير اين صورت نكوهش شوى ، و اما توبه و يا عذاب به دست خدا است ، براى اين كه مالك هر چيزى او است پس او است كه هر كس را بخواهد مىآمرزد و هر كه را بخواهد عذاب مىكند ، و با اين حال مغفرت و رحمتش بر عذاب و غضبش پيشى دارد ، پس او غفور و رحيم است . و اگر ما جمله : * ( « وَلِلَّه ما فِي السَّماواتِ وَما فِي الأَرْضِ . . . » ) * را در مقام تعليل براى هر دو فقره اخير يعنى جمله « او يتوب . . . » گرفتيم ، براى اين بود كه بيان ذيل آن يعنى جمله * ( « يَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ ، وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ . . . » ) * اختصاص به آن دو فقره داشت ، « در نتيجه مفاد آيه چنين مىشود » : « اللَّه يغفر لمن يشاء ، و يعذب من يشاء ، لان ما فى السماوات و الارض ملكه » « 1 » . مفسرين در اتصال جمله : * ( « لِيَقْطَعَ طَرَفاً . . . » ) * و همچنين در اينكه عطف جمله * ( « أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ أَوْ يُعَذِّبَهُمْ . . . » ) * به ما قبل چه معنايى مىدهد ، و همچنين در اين كه جمله : * ( « لَيْسَ لَكَ مِنَ الأَمْرِ شَيْءٌ » ) * چه چيزى را تعليل مىكند ، و جمله : * ( « وَلِلَّه ما فِي السَّماواتِ وَما فِي الأَرْضِ . . . » ) * در مقام تعليل چه مطلبى است ؟ وجوهى ديگر ذكر كرده‌اند كه ما از تعرض و بگومگوى در پيرامون آن صرف نظر كرديم ، چون ديديم فايده اش اندك است « علاوه بر اين كه به فرض هم كه فايده اش چشمگير بود » با آنچه از ظاهر آيات به كمك سياق جارى در آن استفاده مىشود مخالفت داشت ، و اگر از خوانندگان محترم كسى بخواهد با آن اقوال آگاه گردد بايد به تفسيرهاى طولانى مراجعه نمايد . بحث روايتى در تفسير مجمع البيان از امام صادق ( ع ) روايت آورده كه فرمود : سبب بر پا شدن جنگ احد اين بود كه قريش بعد از برگشتن از جنگ بدر به مكه و مصيبتهايى كه در آن جنگ ديدند ، ( چون در آن جنگ هفتاد كشته و هفتاد اسير داده بودند ) ابو سفيان در مجلس قريش گفت : اى بزرگان قريش اجازه ندهيد زنانتان بر كشته هايتان بگريند براى اينكه وقتى اشك چشم فرو مىريزد اندوه و عداوت با محمد را هم از دلها پاك مىگرداند ، پس بگذاريد اين كينه در دلها بماند تا روزى كه انتقام خود را بگيريم ، و زنان در آن روز بر كشتگان در بدر

--> ( 1 ) خداوند هر كه را بخواهد مىآمرزد ، و هر كه را بخواهد عذاب مىكند ، چون آنچه در آسمانها و زمين است ملك او است « مترجم » .