آيه « كِتاباً مُتَشابِهاً » محكم باشد ، و جمعى ديگر معتقدند كه ظاهر كتاب حجت نيست ، يعنى ظهور ندارد . شانزدهم اين است كه گفته‌اند : متشابه از قرآن ، آن آياتى است كه تفسيرش به تفسير آيه اى ديگر مشتبه شده باشد ، و فهم آن به خاطر همين اشتباه مشكل شده باشد ، حال چه اين كه اشكال از جهت لفظ باشد ، يا از جهت معنا اين وجه را راغب « 1 » ذكر كرده است . راغب اصفهانى در مفردات خود گفته : آيات متشابه از قرآن كريم ، آن آياتى است كه تفسيرش به خاطر شباهت به تفسير آيه اى ديگر ، مشكل شده باشد ، حال يا از جهت لفظ ، و يا از حيث معنا ، و بدين جهت است كه فقها گفته‌اند : آيه متشابه آن آيه اى است كه ظاهرش از مراد و معنايش حكايت نكند . و حقيقت اين سخن اين است كه آيات قرآن از نظر اعتبار بعضى از آنها بوسيله بعضى ديگر سه قسم هستند : يكى محكم على الاطلاق است ، و دوم متشابه على الاطلاق ، و سوم آياتى است كه از جهتى محكم و از جهتى ديگر متشابه است . پس متشابه فى الجمله سه قسم است : اول متشابه از جهت لفظ فقط ، دوم متشابه از جهت معنا فقط ، و سوم متشابه از هر دو جهت ، و آن كه تنها از جهت لفظ ، متشابه است ، دو قسم است 1 - آنكه مفردات آن متشابه است ، يا به خاطر اين كه لفظى است ناآشنا و غير مانوس مانند كلمه « أب » و كلمه « يزفون » ، و يا به خاطر اين كه لفظى است داراى چند معنا ، مانند لفظ « يد » و لفظ « عين » ، 2 - آن متشابهى است كه جملات و تركيبات آن تشابه دارد . قسم دوم نيز سه نوع است . 1 - آنكه تشابهش از اين جهت ناشى شده باشد كه كلامى است مختصر و بدون توضيح ، مانند آيه : « وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتامى فَانْكِحُوا ما طابَ لَكُمْ مِنَ النِّساءِ » « 2 » . 2 - آنكه تشابهش به خاطر بسط و گستردگى كلام باشد ، مانند آيه « لَيْسَ كَمِثْلِه شَيْءٌ » « 3 » ، كه اگر فرموده بود : « ليس مثله شىء » ، معنا براى شنونده روشنتر مىشد ، چون يك حرف اضافه شده ، جمله براى شنونده متشابه شده .

--> ( 1 ) مفردات راغب ص 254 . ( 2 ) و اگر ترسيديد كه در امر ايتام نتوانيد عدالت كنيد ، پس زنان پاكيزه بگيريد . سوره نساء آيه 3 . ( 3 ) سوره شورى آيه 11 .