كفر مىمانيم ، هر زمان كه خواستيم برمىگرديم ، هر چه بر سر حارث آمد ، بر سر ما نيز بيايد . بعد از آنكه رسول خدا ص مكه را فتح كرد ، از اين عده چند نفر توبه كردند ، و چند نفر ديگر به حال كفر مردند ، و آيه : * ( « إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَماتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ . . . » ) * نازل گرديد . صاحب مجمع البيان اين روايت را به بعضى از راويان عامه نسبت داده و بعضى گفته‌اند : اين آيه در باره اهل كتاب نازل شده است . بعضى ديگر گفته‌اند : جمله * ( « إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بَعْدَ إِيمانِهِمْ ثُمَّ ازْدادُوا كُفْراً . . . » ) * در باره خصوص يهود نازل شده ، كه اول ايمان آورده و سپس به عيسى كفر ورزيدند و در آخر كفر خود را زيادتر نموده ، به رسول اللَّه ص نيز كفر ورزيدند ، بعضى ديگر مطالبى ديگر گفته‌اند . « 1 » از دقت در اين اقوال و روايات ، اين معنا به دست مىآيد كه تماميش نظريه هاى اجتهادى از سوى مفسرين سلف مىباشد بطورى كه بعضى از خود آنان به اين مطلب اقرار كرده‌اند . و اما روايتى كه از امام صادق ( ع ) نقل شده مرسل است يعنى سندش ذكر نشده و به همين جهت ضعيف است . علاوه بر اين كه ممكن است اسباب نزول يك يا چند آيه ، داستانهاى متعددى باشد و خدا داناتر است .

--> ( 1 ) مجمع البيان ج 2 ص 472 ط تهران .