السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

474

تفسير الميزان ( فارسي )

اينكه تورات هرگز سخنى از داستان روح و فداء نگفته و مردم را بدان دعوت نكرده ، و آيا انجيلها كتابى صادق را تصديق كرده و يا كتابى دروغين را ؟ . اگر كسى بگويد كتب آسمانى قبل از مسيح تا آنجا كه اطلاع داريم از آمدن مسيح خبر و بشارت داده بود و همين خود دعوتى اجمالى به پذيرفتن دين مسيح است ، هر چند كه بطور تفصيل كيفيت نزول مسيح و فداء شدنش را نگفته باشد ، پس خداى تعالى همواره و از ازل انبياى خود را به آمدن مسيح خبر داده بود و دستور داده بود كه وقتى آمد ، مردم به او ايمان آورند و بدانچه او مىكند خوشحال باشند . در پاسخ مىگوئيم : اولا اين حرف نسبت به انبياء قبل از موسى ، غيبگويى و بىدليل سخن گفتن است ، چرا كه كسى از چنين بشارتى خبر ندارد علاوه بر اينكه به فرض همچنين بشارتى بوده بشارت به « خلاص » بوده نه به اينكه « شما را به ايمان و تدين به دين خود دعوت كند » و ثانيا اين حرف محذور لغويت و بيهوده بودن دعوت را در فروع دين و دستورات اخلاقى و عملى بر طرف نمىكند ، حتى در باره خود مسيح هم سودى نمىدهد با اينكه انجيلها پر از اين گونه دستورات هستند . و ثالثا محذور « خطيئه » و « غرض خدا نقض شدن » به حال خود باقى است ، براى اينكه خداى تعالى بنى آدم را خلق كرد تا به همه آنان ترحم كند و نعمت و سعادت خود را بر همه آنان گسترش دهد . و حال آنكه ديديم نتيجه گفتار بولسها اين شد كه تمامى افراد بشر به جز افرادى انگشت شمار مورد غضب الهى و هلاكت ابدى قرار دارند . اين بود پاره اى از وجوه فساد گفتار وى از نظر عقل ، و قرآن كريم ( كه همه معارفش مؤيد عقل و عقل مؤيد معارف آن است ) نيز اين حكم عقلى را تاييد نموده ، در آيه : « الَّذِي أَعْطى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَه ثُمَّ هَدى » « 1 » ، بيان مىكند كه همه چيز از ناحيه خداى تعالى به سوى غايت و آن هدفى كه براى آن خلق شده راهنمايى گرديده است ، و اين هدايت ، هم تكوينى است و هم تشريعى پس سنت الهى بر اين جارى است كه هدايت را گسترش دهد و يكى از آن هدايتها ، هدايت خصوص انسانها است به وسيله دين . و در آيه : « قُلْنَا اهْبِطُوا مِنْها جَمِيعاً فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدىً فَمَنْ تَبِعَ هُدايَ فَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلا هُمْ يَحْزَنُونَ ، وَالَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآياتِنا أُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ » « 2 » ، كه راجع به اولين هدايتى است كه به آدم و همراهيانش در هنگام هبوط از بهشت

--> ( 1 ) « سوره طه ، آيه 50 » . ( 2 ) « سوره بقره ، آيه 39 » .